Zoönosen en kleine herkauwers

Een aantal ziektekiemen die bij kleine herkauwers (schapen en geiten) abortus kunnen veroorzaken, vormen een risico voor de mens. Vooral jonge kinderen, oudere mensen, zwangere vrouwen en mensen met een verminderde weerstand lopen een verhoogd risico om zelf ziek te worden na contact met zo’n ziektekiem. Daarom adviseren wij om tijdens de aflamperiode en zeker wanneer sprake is van besmettelijk verwerpen, voorzichtig te zijn. Zolang bij abortus geen onderzoek heeft plaatsgevonden of geen diagnose is gesteld, moeten mensen die tot een risicogroep behoren niet helpen tijdens de aflamperiode. Ze zouden ook niet in de stal moeten komen en zelfs geen contact moeten hebben met de kleren van iemand die geassisteerd heeft bij een verlossing. Ook zouden in geval van besmettelijk verwerpen bezoekers van kinderboerderijen en zorgboerderijen geen toegang moeten hebben tot de stal en de directe omgeving daarvan.

Zoönosen waarvan de verwekkers abortus kunnen veroorzaken

Wat te doen bij abortus

Een schapen- of geitenhouder die te maken krijgt met abortus bij zijn dieren, doet er verstandig aan zijn dierenarts te raadplegen. Samen zullen zij over een mogelijke aanpak moeten overleggen. Zeker als het om meerdere gevallen gaat, is het van het allergrootste belang om zo snel mogelijk een diagnose te laten stellen. Een toegenomen aantal abortusgevallen is meldingsplichtig. Ga voor meer informatie naar de website van de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit.

Naast de verwekkers van bovengenoemde zoönosen kunnen ook andere bacteriën en virussen soms abortus bij kleine herkauwers veroorzaken. Voorbeelden van dergelijke verwekkers zijn Arcanobacterium pluranimalium, Escherichia coli, Trueperella pyogenes, Rift Valley fever virus en Streptococcus spp.

Webinar: zoönotische abortusverwekkers

In het webinar ‘Zoönotische abortusverwekkers bij kleine herkauwers: belang voor dier en mens’ ontdek je de belangrijkste abortusverwekkers en leer je hoe je de risico’s voor mens en dier terugdringt.

“Bij abortussen is alertheid heel belangrijk. Ziekteverwekkers die vrij kunnen komen tijdens de abortus, kunnen ook voor zwangere vrouwen en andere kwetsbare personen ernstige gevolgen hebben. Weer zwangere vrouwen altijd uit de kraamstal en zorg voor een goede hygiëne. Snelle en zorgvuldige diagnostiek helpt om de juiste maatregelen te nemen tegen verdere verspreiding naar dieren èn mensen”

Ariene Rietveld, Arts infectieziektebestrijding bij GGD

Flyer abortusdiagnostiek schaap geit Bekijk het webinar

Andere zoönosen

Keurmerk zoönosen

Steeds vaker worden dierhouders bij wie de dieren contact hebben met mensen geconfronteerd met de vraag welk risico de dieren vormen voor de bezoekers. Om aan te tonen dat je maatregelen neemt om zoönosen te voorkomen en de kans op besmetting te beperken, bestaat het Keurmerk Zoönosen.

Aanmelden Keurmerk Zoönosen

Veelgestelde vragen

In opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) voert GD de monitoring op Brucella melitensis uit. Het doel van het onderzoek is vaststellen dat Nederland vrij is van Brucella melitensis. Door de vrijstatus is het exporteren van dieren en dierlijke producten gemakkelijk en veel goedkoper dan zonder zo’n vrijstatus. Om dit te bereiken moeten minimaal 1.475 willekeurig gekozen UBN’s in Nederland worden onderzocht op antistoffen tegen de Brucella melitensis-bacterie. Binnen deze UBN’s vallen zowel professionele schapen- en geitenbedrijven als hobbyhouders met ten minste tien schapen en/of geiten. De geselecteerde houders zijn verplicht mee te werken en ontvangen hierover een brief. Meer over Brucella melitensis en de monitoring

Vaccinatie tegen Q-koorts is in Nederland verplicht voor houders met vijftig of meer melkschapen en/of melkgeiten (inclusief opfok) en voor alle locaties met een publieksfunctie, zoals kinderboerderijen, ook wanneer het publiek geen direct contact heeft met de schapen/geiten. Kijk voor alle verplichtingen rondom Q-koorts op de website van de NVWA.

Voorkomen begint met goede hygiëne en bewust omgaan met risico’s. Was altijd je handen met water en zeep na contact met dieren en gebruik schone (papieren) doekjes voor het drogen van de handen. Draag bedrijfskleding alleen op het erf en neem deze niet mee naar huis. Eet en drink niet tussen de dieren.

Wil je laten zien dat je dit goed geregeld hebt? Met het GD Keurmerk Zoönosen maak je inzichtelijk dat je actief maatregelen neemt om zoönosen te voorkomen. Samen met je dierenarts doorloop je jaarlijks een checklist en werk je structureel aan een veilige en verantwoorde bedrijfsvoering.

Ja, CL kan in zeldzame gevallen ook mensen infecteren, maar het risico is laag.

Besmetting gebeurt meestal via direct contact met pus uit abcessen of via wondjes in de huid. Vooral mensen die intensief met schapen of geiten werken, zoals veehouders, slachthuispersoneel en dierenartsen, lopen het meeste risico. Draag daarom handschoenen en zorg voor goede hygiëne.

Diagnostiek naar de bacterie (kweek) en naar antistoffen tegen de bacterie is bij GD beschikbaar om CL bij schapen en geiten te onderzoeken. Heb je vragen over de aandoening of diagnostiek dan kun je contact opnemen met één van onze dierenartsen via de Veekijker.

Het is waarschijnlijk dat je dier een ziekteverwekker bij zich draagt die besmettelijk is voor mensen. Het is echter afhankelijk van de soort ziekteverwekker en de hoeveelheid waarin deze aanwezig is, de effectiviteit van het afweerapparaat van de mens en van de mate van contact met het dier of besmetting plaatsvindt en of deze vervolgens ziekte bij de mens kan geven. Het herkennen van de meeste ziekteverwekkers is met het blote oog veelal niet mogelijk. Dieren vertonen ook niet altijd symptomen wanneer ze een ziekteverwekker met zich meedragen. Aanvullende testen zijn nodig om uitsluitsel te geven. Het blijft dan ook raadzaam te allen tijden hygiënemaatregelen te nemen bij (in)direct contact met dieren.

Meer informatie en publicaties

Op zoek naar meer informatie over zoönosen en abortusverwekkers? Hiernaast vind je relevante publicaties.

Flyer abortusdiagnostiek schaap geit Vakblad Geitenhouderij | Waar mens en dier elkaar raken Vakblad Het Schaap | Meer abortussen dan normaal Webinar: zoönotische abortusverwekkers

Zoönosen bij andere diersoorten

Op de volgende pagina's lees je meer over dierspecifieke zoönosen. Klik op de links voor uitgebreide informatie over de verschillende zoönosen die voorkomen bij diverse diersoorten.

Zoomfunctie