Zoomfunctie

Moeite met het lezen van de tekst? Vrijwel alle populaire browsers geven u controle over hoe groot websites worden weergegeven.

  • Windows
    Mac OS
  • Zoom in
  • Zoom uit
  • Zoom 100%
  • Muiswiel op / neer
Samen werken aan diergezondheid

Afrikaanse varkenspest

Afrikaanse varkenspest (AVP) is een heftige, acute virusziekte. De ziekte werd in 1921 voor het eerst beschreven en komt uitsluitend bij het varken voor. Varkens met AVP worden na een incubatietijd van 4 tot 19 dagen ziek, hebben koorts (tot 41 graden Celsius), bloedingen in inwendige organen, huidbloedingen (vooral op de oren en flanken) en sterven vaak acuut. Afrikaanse varkenspest is inheems in de zuidelijke helft van Afrika bij het wrattenzwijn en het bosvarken en wordt overgebracht door een zachte teek en door direct of indirect contact tussen varkens. Vanaf 2007 heeft het virus zich vanuit Afrika verspreid naar Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland, de Baltische staten, Polen, Hongarije, Roemenië en Tjechië. De meeste meldingen van uitbraken betreffen wilde zwijnen. In de zomer van 2018 heeft de ziekte zich eveneens verplaatst naar China. In het najaar van 2018 zijn de Belgische Ardennen wilde zwijnen besmet geraakt. De uitbraak in Tjechië zou in de herfst van 2018 zijn beteugeld.
 
De enige uitbraak in Nederland tot op heden vond in 1986 plaats in Zuid-Holland. AVP is een meldingsplichtige ziekte ingevolge de Gezondheids- en Welzijnswet voor Dieren. Elke klinische verdenking moet worden gemeld bij de NVWA via het Centraal meldpunt Dierziekten ((045) 546 31 88). Bij afhandeling van verdenkingen en bij de bestrijding zijn de NVWA-draaiboeken uitgangspunt en zijn de dan geldende regelgeving en de instructie van de NVWA leidend.
 
Direct naar:

Ziekteverwekker

Het Afrikaanse Varkenspestvirus is een complex DNA-virus. Het virus is zeer resistent tegen zowel een hoge (< 13) als een lage (> 4) pH. Het virus blijft lang infectieus in rauwe, bewerkte en diepgevroren (vlees-)producten (< 70°C) en in opgeslagen bloedserum.


Pathologisch onderzoek

Sectie toont uitgebreide bloedingen in bijna alle organen met gemarmerde lymfeklieren, opvallende miltzwelling en infarcten, longoedeem en maagontsteking.


Laboratoriumonderzoek

Antistoffen kunnen aangetoond worden met bloedonderzoek (ELISA-test). Het virus zelf kan aangetoond worden met een PCR-test. Daarvoor is allerlei weefsel geschikt: bloed, milt, beenmerg. Besmette varkens scheiden landurig virus uit, dus het virus is ook lange tijd aantoonbaar in besmette varkens. 


Differentiaaldiagnose

AVP vertoont veel gelijkenis met klassieke varkenspest. Beide ziekten kunnen bij een eerste uitbraak een acuut beeld laten zien. Daarnaast kan bij de symptomen worden gedacht aan PDNS, acute salmonellose en aan vlekziekte.

Risicofactoren voor Afrikaanse varkenspest


Aanvoer van dieren

De belangrijkste verspreider van AVP is het varken. Aanvoer van varkens is daarom het grootste risico.


Via vlees(-producten) en slachtafval

In varkensvlees, vleesproducten en slachtafval (swill) kan het virus na enkele maanden nog actief zijn en in bevroren vlees zelfs enkele jaren.
Het voeren van keukenafval (swill) aan varkens is verboden in Nederland.


Indirect contact

In mest maar ook in speeksel, sperma en urine kan AVP-virus voorkomen. Verspreiding via niet gereinigde vrachtwagens maar ook via gebruiksmaterialen is altijd een risico. Hygiënemaatregelen om het virus buiten een bedrijf te houden zijn dan ook zeer belangrijk. Het is niet beschreven dat AVP-virus ook via de lucht verspreid kan worden. Huisdieren en ongedierte kunnen het virus verslepen. In Afrika verspreiden zachte teken het virus, maar de harde Europese teken verspreiden het virus niet. Verspreiding door vogels is niet waarschijnlijk.


Wilde zwijnen

Wilde zwijnen zijn net zo gevoelig voor AVP als gedomesticeerde varkens. In Nederland is de kans op contact tussen wilde en gehouden varkens klein, maar in landen met veel kleine ‘backyard’ farms is dat risico veel groter. Ook het meenemen naar Nederland van in het buitenland geschoten wilde zwijnen kan riskant zijn.

Terug naar het begin van dit artikel

Aanpak van Afrikaanse varkenspest


Aanpak

AVP is een aangifteplichtige ziekte. De aanpak van AVP is wettelijk vastgelegd in het draaiboek van de NVWA.


Preventie

Tot op heden is er geen effectief vaccin.


Therapie

Een therapie tegen Afrikaanse varkenspest bestaat niet.

De rol van GD bij Afrikaanse varkenspest


GD assisteert de overheid in geval van verdenking op of bij bestrijding van een uitbraak van AVP. De afdeling pathologie van GD is extra alert op verschijnselen van AVP bij varkens die voor sectie naar GD ingezonden worden. Van alle naar GD ingezonden gestorven varkens gaan de tonsillen voor onderzoek op AVP  en klassieke varkenspest naar het laboratorium van WBVR. GD verzorgt voorlichting over de preventie van AVP via publicaties in de GD-magazines en op de website en door middel van lezingen voor varkenshouders, dierenartsen, voorlichters en jagers. Bloedmonsters (EDTA) die door dierenartsen worden ingezonden naar het WBVR om varkenspest uit te sluiten, worden zowel op klassieke als op Afrikaanse varkenspest onderzocht. 

Terug naar het begin van dit artikel

AVP-informatiepagina

Klik hier voor actuele informatie over de AVP-situatie in België en Europa, praktische adviezen en de antwoorden op veelgestelde vragen. 

Oude browser

We zien dat u gebruik maakt van een verouderde browser. Niet alle onderdelen van de website zullen daardoor goed functioneren. Download nu de laatste versie van uw browser om veilig te kunnen surfen.