Zoomfunctie

Moeite met het lezen van de tekst? Vrijwel alle populaire browsers geven u controle over hoe groot websites worden weergegeven.

  • Windows
    Mac OS
  • Zoom in
  • Zoom uit
  • Zoom 100%
  • Muiswiel op / neer

Wat is functie van het element?

Zink komt bijna niet vrij voor in het lichaam. Het is gebonden aan eiwitten en maakt deel uit van diverse enzymen. De enzymen waar zink in zit hebben diverse functies en zijn onder andere betrokken bij celdeling en de eetlust. Dit verklaart waarschijnlijk waarom de belangrijkste effecten van een zinktekort een verminderde voeropname en groei zijn. 

Welke behoefte heeft een koe (kalf, droog, melkgevend)?

De zinkbehoefte is afhankelijk van de leeftijd, groei per dag en bij koeien van de melkproductie. Kalveren hebben tussen de 111 (4 maanden) en 183 (16 maanden) mg zink per dag nodig. Drachtige, droogstaande koeien hebben 246 mg zink per koe per dag nodig. Melkgevende koeien hebben afhankelijk van hun productie tussen de 490 (20 kg melk) en 763 (40 kg melk) mg zink per dag nodig. Bovenstaande betekent dat de behoefte per kg ds lager is dan 40 mg. Gemiddeld is het zinkgehalte in ruwvoer (gras en snijmaïs) ca. 40 mg/ kg ds. Evenals bij andere mineralen kan de variatie in vooral gras zeer groot zijn.

Welke interacties bij opname en in lichaam zijn bekend?

Zink wordt via de darmen opgenomen en in de lever door metallothionein opgeslagen. Voordat het wordt opgenomen, moet het in een oplosbare vorm aanwezig zijn. Fytinezuur en ijzer kunnen de opname van zink uit de darmen remmen (zie verder bij interpretatie resultaten). Bot is het belangrijkste opslagorgaan voor zink. 

Welke gehalten komen voor in melk?

Het zinkgehalte van melk varieert globaal tussen de 3000 en 10.000 µg/L. Bij een gehalte lager dan 3400 µg/L wordt een lage zinkvoorziening verwacht. 

Hoe moeten de resultaten worden geïnterpreteerd?

Bij een zinktekort in het rantsoen, neemt de benutting vanuit de darm sterk toe. Omgekeerd zal bij een zinkovermaat de zinkbenutting af nemen en dus meer zink in de mest terecht komen. Ondanks dit mechanisme is er toch een verband tussen het aanbod van zink in het rantsoen en de hoeveelheid zink in de melk. Dit verband is sterker bij een lage zinkvoorziening. Overmaat aan zink wordt vooral in botweefsel maar ook in de lever opgeslagen.
Bij een laag zinkgehalte in de melk moet ook gekeken worden naar factoren die de zinkbenutting remmen. Bekende factoren zijn de aanwezigheid van fytinezuur en een hoog ijzergehalte (1000-1500 mg/kg ds) in het rantsoen. De aanwezigheid van fytinezuur speelt geen rol bij dieren met een functionerende pensfermentatie vanwege de aanwezigheid van het enzym fytase (verbreekt de verbindingen tussen zink en fytinezuur). Kalveren die lange tijd alleen koemelk ontvangen lopen in dit verband een risico op een zinktekort.

Wat moet je doen bij een tekort/overmaat?


Bij een tekort:

  1. Vul aan en controleer na minimaal 14 dagen opnieuw het gehalte in melk. Bij een tekort aan één van de spoorelementen, zoals zink, is vaak ook sprake van tekorten van andere spoorelementen. Betrek dit gegeven bij aanpassingen in de mineralenvoorziening.
  2. Controleer de actuele opname van zink bij hoogdrachtige pinken via bloedonderzoek Pakket Spoorelementen Uitgebreid.
Indien voldoende:

Geen actie nodig.



Bij een overmaat:

 

  1. Reduceer de zinkvoorziening in het rantsoen.
  2. Controleer, naast de actuele opname van zink, ook de voorziening van andere spoorelementen bij andere niet melkgevende dieren via bloedonderzoek Pakket Spoorelementen Uitgebreid. Mogelijk is daar ook sprake van een overmaat.

Welke klachten zijn er bij tekort/overmaat?

Tekort:
  1. Slechte eetlust en verminderde groei.
  2. Verminderde weerstand.
  3. Verdikte huid (kop, poten).
  4. In het verleden kwam in Nederland ook een erfelijk zinkgebrek bij jonge kalveren voor (A 46: “Adema disease”). 
Overmaat:
  1. Diarree.
  2. Veel plassen.
  3. Verlies van eetlust.
  4. Meer verwerpen.
  5. Meer doodgeboorte.
Maximaal toegestane gehalten in volledig diervoeder: 150 mg Zn/ kg ds. 
Verschijnselen pas bij een zeer royale zinkverstrekking (> 500 mg Zn/ kg ds).

Hoe kun je zink toedienen?

Wanneer het rantsoen niet veel ijzer bevat, is zinksulfaat of zinkoxide een goede zink-bron. Er zijn ook organische zinkbronnen verkrijgbaar. Deze bronnen hebben in het algemeen een betere benutbaarheid.

"Een optimum creëren, ook financieel"
Kees Cruijsen en Tom Vernooij

Kees Cruijsen en Tom Vernooij over efficiënt voeren Lees verder

Oude browser

We zien dat u gebruik maakt van een verouderde browser. Niet alle onderdelen van de website zullen daardoor goed functioneren. Download nu de laatste versie van uw browser om veilig te kunnen surfen.