Zoomfunctie

Moeite met het lezen van de tekst? Vrijwel alle populaire browsers geven u controle over hoe groot websites worden weergegeven.

  • Windows
    Mac OS
  • Zoom in
  • Zoom uit
  • Zoom 100%
  • Muiswiel op / neer

Diersoorten

Het gevaar van giftige planten voor kleine herkauwers

10-7-2013: 

Jaarlijks worden er enkele kleine herkauwers voor pathologisch onderzoek bij GD aangeboden, waarbij opname van giftige planten kan worden aangetoond of wordt vermoed. Ook dierenartsen krijgen regelmatig de vraag wat te doen na de opname van giftige planten. Meestal gaat het om dieren die zijn uitgebroken of om dieren die (onbewust) giftig snoeiafval als voer hebben gekregen. De gevolgen zijn meestal dodelijk.

Vergiftigingen ten gevolge van giftige planten komen niet op grote schaal voor bij geiten. Enerzijds omdat een groot deel van de Nederlandse geiten binnen wordt gehuisvest en anderzijds omdat de buiten lopende schapen en geiten (kleine herkauwers) de giftige planten in de weide niet snel zullen eten vanwege de smaak. Soms gaat het toch mis. Dit kan gebeuren wanneer er onvoldoende gras aanwezig is en de dieren worden ‘gedwongen’ de andere vegetatie te benutten; wanneer giftige planten niet als zodanig worden herkend, bijvoorbeeld wanneer ze zijn ingekuild; wanneer dieren zijn uitgebroken en giftige planten hebben kunnen opnemen, en wanneer er, door onwetende burgers, giftig snoeiafval wordt gevoerd. 

Of opname van giftige planten daadwerkelijk tot vergiftiging leidt is afhankelijk van meerdere factoren. Met name de hoeveelheid opgenomen materiaal is belangrijk bij de vraag of de dieren daadwerkelijk problemen krijgen na opname. 

Wanneer giftige planten worden opgenomen door een kleine herkauwer, kunnen er problemen ontstaan in het maag-darmkanaal, die kunnen leiden tot braken en diarree, maar er kan ten gevolge van giftige stoffen ook schade optreden aan andere organen, zoals hart, lever, nieren en het zenuwstelsel. Vaak leidt dit tot sterfte van het dier.

Voorbeelden van de meest beruchte giftige planten zijn:

Taxus

Taxus wordt meestal opgenomen wanneer  ze het als snoeiafval gevoerd krijgen, doordat bijvoorbeeld iemand zijn snoeiafval in de weide of droge sloot heeft gedeponeerd. Dit komt elk jaar wel een paar keer voor. De giftige stof taxine heeft effect op de hartspiercellen en veroorzaakt daardoor acute sterfte. Meestal worden geen andere symptomen waargenomen. Bij pathologisch onderzoek treft men plantmateriaal van taxus in de pens. De opname van een kleine hoeveelheid kan al tot sterfte leiden.

Rhododendron en Pieris 

Vergiftigingen met deze planten ontstaan meestal bij kleine herkauwers doordat ze deze planten als snoeiafval hebben gegeten. De verschijnselen zijn braken, speekselen, schuimbekken, buikpijn en tanden knarsen.

Laurierkers en vogelkers

Bij deze vergiftigingen is benauwdheid de belangrijkste klacht. Dit is het gevolg van de vorming van blauwzuur. Bij pathologisch onderzoek kan men een typische amandellucht waarnemen. Tevens vindt men in de pens bladeren van de opgenomen planten. Een hoeveelheid van 200 gram blad van de laurierkers is al gevaarlijk voor geiten.

Heermoes

Door opname van deze paardenstaartachtige ontstaat een tekort aan vitamine B1. Herkauwers produceren zelf vitamine B1 en een tekort zal dus alleen kunnen optreden wanneer er sprake is van pensverzuring. Herkauwers met vergiftiging ten gevolge van heermoes vertonen een melkproductiedaling en diarree met vermagering. In ernstige gevallen kunnen verlammingen optreden. Deze plant is voor paarden giftiger dan voor herkauwers.

Eikels

Het zijn vooral de groene eikels en de jonge bladeren van eikenbomen die giftig kunnen zijn voor kleine herkauwers. De verschijnselen kunnen variëren van veel drinken en veel urineren tot aan bloederige diarree, verlammingsverschijnselen en uiteindelijke sterfte. Het optreden van de verschijnselen is afhankelijk van de hoeveelheid groene eikels die is opgenomen. Dit is een van de weinige giftige planten, die toch graag gegeten worden door dieren.  Er bestaat geen specifieke behandeling. Dieren met verschijnselen kunnen beter uit hun lijden worden verlost.

Andere giftige planten

Een aantal andere giftige planten zijn: 

Waterscheerling: deze plant komt in sloten voor en na het uitbaggeren kunnen de wortelstokken voor problemen zorgen; 

Jacobs kruiskruid: is voor geiten giftig, voor schapen niet;

Adelaarsvaren: alle delen zijn giftig en blijven dit ook na drogen. De plant is echter voor geiten minder giftig dan voor runderen en voor runderen weer minder giftig dan voor paarden. De problemen worden bij herkauwers meestal pas opgemerkt als de plant al enkele weken wordt opgenomen.

Veel sierheesters en tuinplanten zijn giftig. Oleander bijvoorbeeld is erg gevaarlijk. Wees daarom altijd erg voorzichtig met snoeiafval.

Behandeling

In de eerste plaats is het belangrijk om zeker te weten of er mogelijk een giftige plant de aanwezige klinische klachten veroorzaakt. De klinische klachten van vergiftigingen zijn immers vaak aspecifiek en deze verschijnselen kunnen ook worden veroorzaakt door bepaalde infectieuze ziekteverwekkers. Wanneer men zeker weet dat het dier giftige planten heeft opgenomen, moet de behandeling erop gericht zijn om de stof niet verder te laten opnemen, de plant uit het lichaam te verwijderen en de symptomen te verminderen. Bij kleine herkauwers komt het erop neer dat de pens chirurgisch moet worden geleegd. Een andere mogelijkheid is laxeren van het dier. Daarnaast moet de therapie gericht zijn op symptoombestrijding. Dit alles betekent dat een therapie in veel gevallen te laat komt. Zodoende is het voorkomen van de opname van giftige planten belangrijk!

Oude browser

We zien dat u gebruik maakt van een verouderde browser. Niet alle onderdelen van de website zullen daardoor goed functioneren. Download nu de laatste versie van uw browser om veilig te kunnen surfen.