Veelgestelde vragen

Zoomfunctie

Moeite met het lezen van de tekst? Vrijwel alle populaire browsers geven u controle over hoe groot websites worden weergegeven.

  • Windows
    Mac OS
  • Zoom in
  • Zoom uit
  • Zoom 100%
  • Muiswiel op / neer

Veelgestelde vragen

  • Wat is fipronil?

    Fipronil is chemisch gezien een fenylpyrazol insecticide dat een toelating heeft voor het doden van vlooien bij huisdieren en van mijten en teken. Het wordt ook gebruikt voor het ontsmetten van zaden in de akkerbouw. Het mag niet worden gebruikt bij dieren die in de voedselketen kunnen komen of waarvan producten bestemd zijn voor voedsel (eieren).

    Fipronil is erg vetoplosbaar: het lost ongeveer 10.000 keer beter in vet op dan in water. Bij opname (door de bek of door de huid) wordt het grootste deel (meer dan 50 procent) uitgescheiden via de mest bij kippen. Via de lever wordt fipronil omgezet in de metaboliet fipronil-sulfon: dit is net zo actief (misschien zelfs actiever) als fipronil zelf. De halfwaardetijd (de tijd waarin de helft van fipronil in het lichaam van de kip wordt afgebroken) wordt geschat op acht dagen. Als je de concentratie van fipronil in het ei vergelijkt met de concentratie in buikvet dan kan er net zoveel fipronil in ei zitten.

  • Wat doet GD?

    GD test welk middel geschikt is om fipronil onschadelijk te maken, stelt protocollen op voor bemonstering en stelt monsternamepakketten beschikbaar. Daarnaast houdt GD zich bezig met het opstellen en testen van een model om de effectiviteit van ruien te meten en voorspellingen te kunnen doen. 
    Concreet is de GD op dit moment bezig om enkele producten uit te testen (zowel in het laboratorium als onder praktijkomstandigheden) op het onschadelijk maken van fipronil. Dit zijn onder andere: soda (natriumcarbonaat), loog (natriumhydroxide) met of zonder waterstofperoxide. Ook andere toevoegingen worden nog onderzocht.
    Ook lopen er praktijkproeven waarbij de werking van leverondersteunende producten (zoals FLS-mix) op de uitscheiding van fipronil wordt onderzocht.
    Zodra de resultaten van deze proeven bekend zijn, worden die gepubliceerd.
  • Welke gezondheidsaspecten zijn van belang voor de afvoer van fipronil?

    De lever speelt een belangrijke rol bij de afbraak van fipronil. Het is daarom van belang dat de lever in goede conditie is en blijft. Laat uw dierenarts een beoordeling geven over de conditie van de lever. De GD-kleurenkaart voor de lever kan hierbij een nuttig hulpmiddel zijn. Mocht het nodig zijn dan kan de voerstrategie gewijzigd worden om leverproblemen te voorkomen. In een praktijkproef werd geen versnelde afbraak gevonden bij het gebruik van leverstimulerende middelen.

  • Moet ik de stal verwarmen voor het ontsmetten?

    De optimale temperatuur om fipronil te oxideren met H2O2 is tussen de 35°C en 40°C. Bij lagere temperaturen is de reactie minder effectief. Het chemisch afbreken van fipronil gaat dus sneller als de temperatuur hoger is. In het algemeen geldt dat chemische reacties twee tot drie maal sneller gaan bij iedere 10°C hogere temperatuur. Verwarmen van de stal voordat deze wordt behandeld met soda en H2O2 zal de effectiviteit van de behandeling dus ten goede komen.
  • Wat zijn aandachtspunten bij het schoonmaken?

    Uit de metingen met tissues blijkt dat vloer en zitstokken relatief schoon zijn, maar dat de hogere waarden fipronil en fipronilsulfon vooral te vinden zijn in het voersysteem en rond de legnesten. Ook andere locaties die moeilijk zijn schoon te maken kunnen nog hoge waarden fipronil bevatten.

  • Hoe vaak moet ik de stal behandelen?

    Dit is op voorhand niet te zeggen. Er zijn veel omstandigheden die het aantal benodigde behandelingen bepalen. Deze zijn onder andere: de fipronil(sulfon)concentratie in de omgeving, de mate van grove reiniging, de gebruikte concentratie, de omgevingstemperatuur en de mate van herbesmetting. Bemonstering van de omgeving kan inzicht geven in de resterende omgevingsbesmetting. Een waarde van minder dan 1 µg per tissue lijkt hierbij haalbaar. Of dat voldoende is om onder de MRL te komen/blijven zullen de (verklikker)kippen moeten uitwijzen.

  • Moet ik de stal elke dag behandelen?

    Des te vaker wordt schoongemaakt, des te sneller de fipronilconcentratie daalt. Bovendien blijkt uit de praktijkproef dat de concentratie fipronil(sulfon) na de eerste behandeling toeneemt en pas na drie behandelingen daalt. Dagelijkse behandeling, of zelfs meerdere keren per dag (mest verwijderen en ontsmetten) heeft daarom de voorkeur, maar moet wel haalbaar zijn. Als er nog kippen in de stal aanwezig zijn zullen deze, nadat de stal is schoongemaakt en behandeld, minder fipronil opnemen en zal het gehalte in de eieren dalen tot er een nieuw evenwicht ontstaat tussen opname en uitscheiding.
    Omdat kippen via de mest ook de omgeving weer besmetten, is het noodzakelijk om na verloop van tijd opnieuw schoon te maken. Indien de kippen in de stal aanwezig zijn, is het aan te raden de behandeling in korte tijd een aantal keer te herhalen (sterke daling fipronilgehalte) met daarna enkele dagen minder intensieve behandelingen. Indien geen kippen aanwezig zijn, kunnen de behandelingen meer verspreid worden (geleidelijke daling fipronilgehalte).

  • Heeft zilver in een product toegevoegde waarde?

    Zilver wordt soms toegevoegd aan waterstofperoxide om het te stabiliseren bij lagere concentraties. Zilver heeft ook een bacteriedodende werking, maar helpt (voor zover bekend) niet bij het onschadelijk maken van fipronil.
  • Ik heb een biologisch bedrijf, mag ik H2O2 toepassen?

    Het is voor biologische bedrijven toegestaan producten te gebruiken met H2O2. Ozon mag niet worden toegepast. Zie voor meer informatie www.ctgb.nl en overleg voor de reiniging met uw dierenarts en/of leverancier.
  • Is H2O2-oplossing schadelijk voor dieren?

    Op de site van de CTGB kunt u op basis van het N-nummer van het product de gebruiksaanwijzing, inclusief informatie over of dieren met het product in aanraking mogen komen, vinden. Uw brancheorganisatie kan u ook adviseren over de verschillende producten. Omdat er zeer uiteenlopende concentraties H2O2 zijn toegelaten, kan niet een eenduidig advies worden gegeven. Dit kan per product/fabrikant anders zijn.

    Zie voor meer informatie over toegelaten middelen www.nvwa.nl en overleg over de reiniging met uw dierenarts en/of leverancier.

  • Kan ik eieren uit een met H2O2 behandelde stal gewoon leveren?

    Eieren uit een met waterstofperoxide behandelde stal kunnen gewoon geleverd worden. Waterstofperoxide heeft geen effect op de eieren.
  • Wat wordt bedoeld met soda?

    Met soda wordt bedoeld: natriumcarbonaat Na2CO3. Dit is verkrijgbaar via bijvoorbeeld huishoudsoda. Ook een combinatie van ‘baking soda’ (natrium-bi-carbonaat) en waterstofperoxide blijkt effectief. Caustische soda (natriumhydroxide) is erg schadelijk voor de omgeving en wordt daarom niet geadviseerd.
    Met 5% wordt bedoeld: 50 gram puur soda opgelost in 1 liter water. Indien vloeibare soda wordt opgelost moet rekening worden gehouden met de verdunning in het product.
  • Hoeveel soda moet ik in de stal aanbrengen?

    Van de oplossing van 5 procent soda kan 250 ml per vierkante meter aangebracht.
  • Hoe moet ik soda aanbrengen in de stal?

    Soda (natriumcarbonaat (Na2CO3)) kan in water worden opgelost, 50 gram per liter. De soda kan mag gewoon huishoudsoda zijn. Vloeibare soda is al opgelost en moet worden verdund tot de juiste concentratie is bereikt. De oplossing wordt vervolgens in 250 ml per vierkante meter aangebracht.
  • Moet ik de aanslag/laag van soda verwijderen?

    Het is aan te raden om, wanneer een laag van soda zich opbouwt in de stal, deze te verwijderen alvorens de volgende behandeling soda + H2O2 toe te passen. Dit kan mechanisch of nat (let hierbij weer op het opvangen van het spoelwater).

  • Op welke organen kan ik weefselbepalingen laten uitvoeren?

    Het is mogelijk om weefselbepalingen uit te laten voeren op vet-, lever- en spierweefsel. NVWA bepaalt op basis van deze organen of de dieren vrij gegeven kunnen worden. Uit de verkregen resultaten blijkt dat het vetweefsel altijd de hoogste concentratie fipronil bevat. Om een idee te krijgen bij de waarden van de proefslachting is het onderzoeken van vetweefsel dus voldoende. Bij het bepalen van de effectiviteit van behandelingen kunnen ook mogelijk ook de lever (in combinatie met een TG-bepaling) en spierweefsel zinvolle informatie verschaffen.
  • Hebben (mycotoxine-)binders effect op het fipronilgehalte?

    In de praktijk worden op dit moment ook binders gebruikt (bentoniet, humuszuur) om fipronilopname vanuit de darm te beperken. Als onder laboratoriumomstandigheden is aangetoond dat een dergelijke stof ook daadwerkelijk fipronil kan binden, zou dit een aanvullend hulpmiddel kunnen zijn. In een vette omgeving, zoals in de darm, is de binding (waarschijnlijk) minder sterk dan in een waterige experimentele omgeving. 

    In uitgevoerde praktijkstudies bleek dat bij fipronilwaarden van 0,2 mg/kg ei nauwelijks effect van bentoniet op de fipronilwaarden werd gezien, het effect van schoonmaken was veel sterker. Als de fipronilwaarden echter rond de MRL zitten is het effect van binders mogelijk groter. Rond deze waarden telt immers elke microgram opname mee en de verhouding fipronil : binder is veel groter. Maar uiteindelijk is schoonmaken van de omgeving het allerbelangrijkst. Als dieren fipronil niet kunnen opnemen uit de omgeving is er immers ook geen binder nodig. 
  • Hoe wordt fipronil door de kip opgenomen?

    Fipronil wordt opgenomen via de snavel. Maar het fipronil dat als geneesmiddel wordt gebruikt tegen vlooien bij honden en katten, wordt door de huid opgenomen. Omdat de huid van een kip ook relatief veel vet bevat, is het zeker niet uit te sluiten dat fipronil ook via de veren en huid wordt opgenomen.
  • Wat moet ik doen als de waarden in de verklikkerkippen (te) hoog zijn?

    Er zijn signalen vanuit de praktijk dat wanneer verklikkerkippen in een stal worden geplaatst, deze hogere gehalten aan fipronil bevatten dan wanneer de hele stal met kippen wordt volgeplaatst. Echter dit is niet in proeven aangetoond. Dit is ook moeilijk te onderzoeken omdat iedere stal weer anders is. Als de fipronil waarden hoog zijn, is het nodig om na te gaan of er zaken zijn overgeslagen tijdens het schoonmaken. Extra onderzoek met tissues kan hierbij helpen. Het is moeilijk om de fipronilwaarden in de omgeving aan die in de kip en eieren te koppelen omdat er maar beperkt gemeten wordt. Vaak worden echter nog hoge waarden in een deel van de stal gevonden. Ook verse mest kan onderzocht worden. Hoge gehalten fipronil in combinatie met lage gehalten fipronil-sulfon in verse mest wijzen erop dat een belangrijke bron van fipronil over het hoofd is gezien.

Handige links

Bestellen monstername- pakketten

Monsternamepakketten voor de bemonstering op fipronilresten in een lege stal (uit te voeren door uw dierenarts) en voor het inzetten van verklikkerkippen zijn te bestellen via de GD Webshop.

Oude browser

We zien dat u gebruik maakt van een verouderde browser. Niet alle onderdelen van de website zullen daardoor goed functioneren. Download nu de laatste versie van uw browser om veilig te kunnen surfen.

GD maakt gebruik van cookies om onze website te analyseren en de functionaliteit te verbeteren. Meer info vind je in ons cookiebeleid.