Onderzoeksresultaten fipronil

Zoomfunctie

Moeite met het lezen van de tekst? Vrijwel alle populaire browsers geven u controle over hoe groot websites worden weergegeven.

  • Windows
    Mac OS
  • Zoom in
  • Zoom uit
  • Zoom 100%
  • Muiswiel op / neer

In opdracht van de fipronilwerkgroep heeft GD, in samenwerking met vele andere partijen, kort na het begin van de crisis meerdere onderzoeken gedaan naar mogelijkheden om de concentraties fipronil in de stal, de kip en het ei onder de norm te krijgen. Inmiddels zijn er diverse onderzoeksresultaten bekend.

Fipronil onschadelijk maken


In het lab en in een praktijkstal is onderzoek gedaan naar hoe fipronil het best afgebroken kon worden. Een combinatie van soda en waterstofperoxide (H2O2) bleek het meest effectief, chloor en andere oxiderende middelen waren minder effectief. In de stal werd bevestigd dat een combinatiebehandeling met soda en H2O2 het fipronil afbreekt. Echter, de behandeling moet een aantal keer herhaald worden om tot een wezenlijke afname van het fipronil te komen.


Ruien


Om de effecten van rui op de concentratie fipronil in mest, eieren en organen te bepalen werd op vier verschillende bedrijven tijdens het ruiproces een koppel gevolgd. Op drie momenten werden er monsters verzameld: aan het begin, tijdens en aan het eind van de rui. Telkens werd van vijftig dieren het gewicht bepaald. Tijdens elk bezoek werden er verspreid door de stal tien eieren, tien dieren en mest verzameld. Op de eieren (indien aanwezig) en de mest, en bij de kip op het vet, spier en de lever werd de concentratie fipronil bepaald. Zodra de dieren na de rui weer op topproductie waren, werden er ook nog eieren onderzocht.


Tijdens de bezoeken werden gegevens over de voer-, en wateropname verzameld en werd op verschillende plaatsen (onder de stelling, ter hoogte van de voergoot en bovenop de stelling) de lichtintensiteit gemeten. Tot slot is gekeken welke aanvullende maatregelen deze bedrijven hadden genomen om de fipronil uit de stal te verwijderen. In alle gevallen daalde de concentratie fipronil in de eieren. Helaas leidde dit na de rui maar in één geval tot het vrijgeven van de stallen door de NVWA. Van de vier bedrijven uit het onderzoek had dit bedrijf, dat bij de start van het project de hoogste concentratie fipronil in de eieren had, het meest fanatiek de mest verwijderd en de stallen schoongemaakt.

Uit deze studie blijkt dat, naast de rui, mest verwijderen en veelvuldig schoonmaken van essentieel belang zijn om de concentratie fipronil in de eieren omlaag te krijgen. 

Variatie


Om de variatie in fipronilwaarden binnen een stal te bepalen werden twee onderzoeken gedaan. In het eerste onderzoek werden van vijf koppels op twee bedrijven dertig eieren verzameld (van voor, midden en achter in de stal) en individueel onderzocht. In de meeste stallen kwam het fipronilgehalte in de eieren uit de verschillende compartimenten van de stal grofweg overeen. In één stal was dat daarentegen niet het geval. Hieruit werd geconcludeerd dat voor het beste beeld monsters (eieren) uit de hele stal moeten worden genomen. Bovendien werd berekend dat fipronil onder de LOQ (level of quantification) moet zitten om bij herhaalde monstername onder de MRL (maximale residu limiet) te blijven.

In een tweede onderzoek werd gekeken naar fipronil in het lichaam van de kip. Er werden individuele kippen uit tien compartimenten van de stal onderzocht. Ook hier varieerde de concentratie in het vetweefsel tussen de compartimenten flink, van 0,101 tot 0,519 mg/kg. Daarnaast bleek de waarde in vetweefsel hoger dan de waarde in lever en spierweefsel. Er werd geen overeenkomst gevonden tussen vet en lever- of spierweefsel of tussen vet en mest, maar wel tussen lever en spierweefsel zelf. De onderzochte eieren waren uit het hok verzameld en waarschijnlijk niet afkomstige van het onderzochte dier,  wat het moeilijk maakt een correlatie vast te stellen.

Toxinebinders


Een ander onderzoek onderzocht of bentoniet (een toxinebinder) of FLS-mix (ter stimulering van de lever) het fipronilgehalte in de kip en eieren sneller kon laten afnemen. Voor het onderzoek werd een stal gebruikt waar sinds de fipronil behandeling nog geen schoonmaak of rui had plaatsgevonden. Bij aanvang van het onderzoek werd de mest uit alle hokken verwijderd. Elke behandeling (bentoniet, FLS-mix, onbehandelde controlegroep) werd zes keer herhaald. De eerste week daalde de fipronilconcentratie in de eieren van 0,172 mg/kg naar 0,105 mg/kg, de tweede week bleef het fipronilgehalte stabiel op 0,110 mg/kg. Er waren geen significante verschillen tussen de behandelingen. Het effect van bentoniet en FLS-mix op de fipronil-waarden in kippen en eieren bleek dus minimaal. Daarbij mag worden opgemerkt dat de beginwaarden in de eieren erg hoog waren. Bij lage waarden (rond de MRL) zou het effect van deze middelen zwaarder mee kunnen tellen. Bij fipronil waarden in de eieren rond de norm telt immers elke microgram die niet wordt opgenomen uit de omgeving.

Praktijkvoorbeelden


GD heeft een model van de uitscheiding van fipronil uit de kip. Hiermee kan op basis van enkele metingen in vet of ei worden voorspeld (met een bepaalde onzekerheidsmarge) wanneer de eieren en de kippen vrij zijn van fipronil. Dit model laat ook zien dat na ruien in eerste instantie de gehalten weer stijgen en dan pas dalen, dat door veel pluimveehouders ook wordt gemeld. Dit wordt als een teleurstelling gezien, maar het is nu eenmaal zoals fipronil zich in het lichaam van de kip gedraagt. Ook als schone kippen, die in de rui zijn, in een stal komen waar nog net wat fipronil zit (in tissues was minder dan 1 microgram gemeten), mag je een korte piek verwachten. ONDERZOEKTSRESULTATE

Handige links

Contact fipronil


Informatie voor 
dierenartsen en pluimveehouders 
cdpluimvee@gddiergezondheid.nl
0900-1770 (optie 4)


Ruth Bouwstra
Sectormanager pluimvee


Guillaume Counotte
Toxicoloog

Oude browser

We zien dat u gebruik maakt van een verouderde browser. Niet alle onderdelen van de website zullen daardoor goed functioneren. Download nu de laatste versie van uw browser om veilig te kunnen surfen.

GD maakt gebruik van cookies om onze website te analyseren en de functionaliteit te verbeteren. Meer info vind je in ons cookiebeleid.