Resultaten van onderzoek naar relevante zoonosen bij paarden

Zoomfunctie

Moeite met het lezen van de tekst? Vrijwel alle populaire browsers geven u controle over hoe groot websites worden weergegeven.

  • Windows
    Mac OS
  • Zoom in
  • Zoom uit
  • Zoom 100%
  • Muiswiel op / neer

Diersoorten

Resultaten van onderzoek naar relevante zoonosen bij paarden

12-11-2014: 

In Nederland is op grote schaal intensief contact tussen mensen en paarden. Er was tot op heden geen informatie beschikbaar over mogelijke risico’s die dit intensieve contact met zich meebrengt. Uit eerder onderzoek is wel gebleken dat een aantal zoönosen (ziekten die van mens op dier kunnen worden overgedragen) mogelijk kan voorkomen in de paardenpopulatie. Daarom heeft de GD in opdracht van het ministerie van Economische Zaken een onderzoek uitgevoerd naar de mate van voorkomen van vijf mogelijk zoönotische ziekteverwekkers bij paarden. Het onderzoeksteam heeft daarnaast geïnventariseerd of er risicofactoren bestaan die geassocieerd zijn met het voorkomen van deze ziekteverwekkers.

Klik hier voor het hele eindrapport (pdf)

Onderzoeksopzet

De vijf ziekteverwekkers die in het kader van dit onderzoek zijn onderzocht waren: Salmonella sp., Cryptosporidium spp., Giardia duodenalis, Clostridium difficile en Rhodococcus equi. Eerst is een voorstudie uitgevoerd waarbij relevante informatie over deze ziekteverwekkers, zoals symptomen, epidemiologie, overdracht naar mensen, eventuele antibiotica resistentie en risicofactoren in kaart is gebracht. Vervolgens zijn 24 Nederlandse dierenartsenpraktijken (DAPs) gevraagd om mestmonsters te verzamelen. Hierbij zijn twee DAPs per provincie geselecteerd. De GD heeft deze monsters in het laboratorium getest op het voorkomen van deze ziekteverwekkers, waarbij het onderzoek naar Clostridium difficile werd uitbesteed aan het Centraal Veterinair Instituut in Lelystad en het bevestigingsonderzoek voor Cryptosporidium spp. werd uitgevoerd door het RIVM in Bilthoven. Er is onderscheid gemaakt tussen vier verschillende groepen paarden, namelijk paarden met diarree, paarden zonder diarree, veulens met diarree en veulens zonder diarree. De DAP’s werd gevraagd  monsters te nemen verdeeld over vier verschillende bedrijfstypen namelijk instructie-, sport- en trainingslocatie (IST locatie)/pensionstal, kinder-/zorgboerderij, manege en fokkerijbedrijf. Daarbij werd ook gevraagd om minstens één monster per groep te nemen van een kinder-/zorgboerderij. Op de achterkant van de inzendformulieren werden enkele vragen gesteld met betrekking tot het type paard en het stal- en weidemanagement om aanwijzingen te verkrijgen voor mogelijke factoren die geassocieerd zijn met het voorkomen van de verschillende ziekteverwekkers.

Salmonella

De waargenomen prevalentie van Salmonella spp. was 3,6 procent. Na verder typeren van de salmonella-positieve isolaten, werden Salmonella Enteritidis, Salmonella Typhimurium en – in één monster – monofasische Salmonella Typhimurium aangetoond. De laatstgenoemde bacterie was resistent voor de meeste onderzochte antibiotica of combinaties van antibiotica. Door de lage prevalentie was het niet mogelijk om factoren te bestuderen die mogelijk met het voorkomen van Salmonella sp. geassocieerd waren.

Cryptosporidium spp.

In 18 procent van de onderzochte monsters werden Cryptosporidium spp. aangetoond in twee verschillende sneltesten. In deze monsters werd door het RIVM echter geen C. parvum  of C. hominis aangetroffen, de belangrijkste soorten die bij de mens gevonden worden. Nader onderzoek is nodig om aan te tonen om welke Cryptosporidium-soorten het dan wel gaat bij paarden. Voor monsters die positief waren in beide testen bleek in de risicofactoranalyse dat het beperkt bijvoeren van veulens en paarden in de wei beschermend werkte ten opzichte van het niet bijvoeren bij weidegang. Voor de monsters die in een of in beide testen positief scoorden bleek langdurige diarree (langer dan zeven dagen) een 2,4 keer hoger risico op te leveren voor het positief testen op Cryptosporidium spp. ten opzichte van geen diarree.

Giarda duodenalis

In 1 procent van de mestmonsters werd Giardia duodenalis aangetoond. Door de lage prevalentie was het ook bij Giardia duodenalis niet mogelijk hier een risicofactorenanalyse op uit te voeren.

Clostridium difficle

De waargenomen prevalentie van Clostridium difficile was 32,1 procent. Bij ongeveer 10 procent van de paarden en veulens met diarree werden  toxinevormende Clostridium difficile stammen aangetoond. Bij de toxinevormende stammen werd ribotype 078 het vaakst aangetoond, dit ribotype is ook bij mensen klinisch van belang en is in opkomst. In eerder onderzoek werd dit ribotype voornamelijk bij varkens aangetoond. Paarden en veulens die op stal worden gehouden en paarden en veulens die worden bijgevoerd in de wei hadden een lagere kans om positief te testen op Clostridium difficile in vergelijking met paarden die in de wei lopen en niet worden bijgevoerd.

Rhodococcus equi

De waargenomen prevalentie van ziekteverwekkende (virulente) Rhodococcus equi in fecesmonsters van gezonde veulens was 40 procent. De in dit onderzoek gekweekte Rhodococcus equi stammen bleken gevoelig te zijn voor de antibiotica die normaliter ingezet worden voor de behandeling van veulens met rhodococcose. Uit de risicofactorenanalyse bleek dat oudere veulens een iets hoger risico hadden om geïnfecteerd te zijn met Rhodococcus equi in vergelijking met hele jonge veulens. 

De belangrijkste aanbevelingen

Het advies is om:

  1. vervolgonderzoek te richten op het nader typeren van de bij paarden voorkomende Cryptosporidium spp. en - afhankelijk van de typeringsresultaten - een uitgebreidere risicofactoren analyse uit te voeren;
  2. vervolgonderzoek te doen naar de prevalentie en risicofactoren voor (toxine-vormende) Clostridium difficile stammen bij het paard; 
  3. de prevalentie van Salmonella spp. - meer specifiek het voorkomen van monofasische Salmonella Typhimurium binnen bepaalde sectoren van de paardenhouderij - beter te onderbouwen door herhaalde monstername van nader te definiëren aantallen veulens en paarden.

Oude browser

We zien dat u gebruik maakt van een verouderde browser. Niet alle onderdelen van de website zullen daardoor goed functioneren. Download nu de laatste versie van uw browser om veilig te kunnen surfen.

GD maakt gebruik van cookies om onze website te analyseren en de functionaliteit te verbeteren. Meer info vind je in ons cookiebeleid.