Hoe ga ik om met myiasis?

Zoomfunctie

Moeite met het lezen van de tekst? Vrijwel alle populaire browsers geven u controle over hoe groot websites worden weergegeven.

  • Windows
    Mac OS
  • Zoom in
  • Zoom uit
  • Zoom 100%
  • Muiswiel op / neer

Diersoorten

Hoe ga ik om met myiasis?

2-6-2015: 

De pijnlijke huidaandoening myiasis komt jaarlijks bij 2 tot 5 procent van de schapen voor. Deze percentages verschillen van jaar tot jaar en van bedrijf tot bedrijf. Uit onderzoek blijkt dat relatief veel bedrijven niet jaarlijks problemen hebben en meer dan 10 procent van de bedrijven heeft er nooit last van. Dat betekent dat standaard preventief behandelen in veel gevallen onnodig is. 

De maden van de blauwgroene bromvlieg Lucilia sericata zijn de belangrijkste veroorzaker van myiasis of huidmadenziekte. Myiasis komt vooral voor tussen april en november. Maar lang niet alle ooien en lammeren worden getroffen. Op basis van welke overwegingen kiest u tussen tussen preventie of behandelen?

Hoe komt myiasis tot stand?

De maden van de blauwgroene bromvlieg Lucilia sericata zijn de belangrijkste veroorzaker van myiasis of huidmadenziekte. Een enkele keer is Lucilia caesar de boosdoener. De vlieg, die een maand leeft, legt tussen april en oktober kleine pakketjes eieren met in totaal 1000 tot 3000 eieren. Onder Nederlandse omstandigheden zijn ongeveer zeven cycli van achtereenvolgende generaties mogelijk. In een jaar met ideale omstandigheden heeft één Lucilia sericata die in april begint met vliegen dus miljoenen nakomelingen.

Volwassen vrouwelijke Lucilia-soorten leggen eieren in de wol. Deze eieren kan ze overal op een schaap of lam leggen. Uit de eieren komen in enkele uren tot enkele dagen larfjes of maden van het eerste stadium. Deze larfjes bewegen zich naar de huid en hebben een hoge vochtigheidsgraad nodig om te kunnen overleven. De eerste larvale stadia beschadigen de huid van de gastheer vooral door de eiwitsplitsende enzymen die ze afscheiden. Larven die één of twee keer zijn verveld, hebben mondhaken en beschadigen daarmee de huid. De eerste huidbeschadigingen treden vanaf vier uur na contact met larven van het eerste stadium op. Vanaf 24 uur na het eerste contact verergert de situatie snel. Na 48 uur kunnen duidelijke gaten in de huid voorkomen. Binnen vijf dagen nadat de eerste eieren zijn gelegd, kan het schaap sterven.

De pijnlijke huidaandoening myiasis komt jaarlijks bij twee tot vijf procent van de schapen voor. Deze percentages verschillen van jaar tot jaar en van bedrijf tot bedrijf. Verder blijkt uit onderzoek dat relatief veel bedrijven niet jaarlijks problemen hebben en meer dan tien procent van de bedrijven heeft er nooit last van. Dat betekent dat standaard preventief behandelen in veel gevallen onnodig is.

Klinische verschijnselen

Dieren met maden vertonen een ander gedrag. Ze hebben jeuk en schuren de aangedane plekken of proberen ernaar te bijten. Bij een duidelijke huidaantasting worden de schapen sloom, ze eten niet meer en gaan snel achteruit. Myiasis kan over het hele lichaam voorkomen. De huid en de wol ter plaatse zijn vochtig en verkleurd. In de ontstane wonden kunnen grote aantallen maden zitten. Als de eerste beschadigingen zijn ontstaan, trekt het schaap niet alleen meer Lucilia’s, maar tevens andere soorten vliegen aan en ook zij leggen eieren waaruit larven komen die het probleem snel verergeren.

Behandeling

De behandeling van een dier met myiasis bestaat uit een aantal stappen.

  • Bekijk het schaap of lam nauwkeurig om alle aangetaste plekken en afgezette eieren op te sporen.
  • Knip de wol weg rond vieze plekken.
  • Verwijder de maden zo veel mogelijk.
  • Behandel de aangedane plekken en de plekken met eieren met diazinon, het enige werkzame middel dat als zodanig in Nederland is toegelaten.
  • Behandel een dier met duidelijke huiddefecten in overleg met uw dierenarts eventueel ook met een antibioticum.

Preventie

Voor de preventie van myiasis zijn dicyclanil (Clik) en diazinon (Neocidol) beschikbaar, met een wachttermijn van respectievelijk 40 en 56 dagen. Voor beide middelen geldt dat hevige regenval de beschermingsperiode kan verminderen. Dicyclanil werkt alleen preventief en beschermt gedurende ongeveer vier maanden. U kunt het toedienen met een drenchapparaat. Diazinon werkt zowel therapeutisch als preventief zes tot acht weken. U kunt diazinon toedienen door de dieren te dompelen of te besproeien met een landbouwspuit, een hogedrukspuit of een rugspuit. Gebruik geen gieter omdat daarmee verreweg de meeste wasvloeistof langs de wol loopt, in plaats van in de wol trekt. In alle gevallen is het van belang om de schapen stijf op te hokken en de vloeistof zo aan te brengen dat ze tot op de huid nat worden. Het aantal benodigde liters is afhankelijk van de wollengte. Lees de bijsluiter altijd goed en neem de aangegeven voorzorgsmaatregelen in acht.

Lucilia kan zijn cyclus niet voltooien in wol die korter is dan 2,5 centimeter. Scheren is dus ook een preventieve maatregel. Als u uw koppel scheert rond de aflamperiode in februari of maart, krijgt u in de eerste maanden daarna zelden myiasis. Scheren zorgt er dus voor dat de eerste gevallen later in het jaar optreden. Winterscheren heeft ook nadelen. Op bedrijven waar myiasisproblemen laat in het jaar optreden, hebben ooien die in de winter zijn geschoren wol van dezelfde lengte als de lammeren en zijn ze dus net zo gevoelig voor myiasis als lammeren.

Fokkerij helpt

De gevoeligheid voor myiasis is ten dele erfelijk bepaald. U kunt hier met uw fokbeleid rekening mee houden. Door het uitselecteren van schapen die myiasis hebben gehad en hun nakomelingen, verkleint u op termijn het aantal dieren dat myiasis krijgt aanmerkelijk.

Behandelen of voorkomen?

Als de schapenhouderij ervoor zou kiezen om van april tot november preventief te behandelen, dan is dat in ongeveer 95 procent van de gevallen ten onrechte. Gebruik van middelen verhoogt de kans op resistentie, ook voor andere uitwendige parasieten. Bedenk daarnaast dat beide middelen een negatieve invloed hebben op het milieu en diazinon is niet zonder risico voor de persoon die het toedient.

Als op uw bedrijf nog nooit myiasis is voorgekomen, hoeft u geen preventieve middelen toe te passen. Is dat wel het geval, dan is het advies om een aanpak te kiezen die past bij uw manier van schapen houden. Hebt u bijvoorbeeld vroeg in het jaar (april, mei) met myiasis te maken, dan kunt u beslissen om de ooien in de winter te scheren. Blijf in alle gevallen de dieren goed controleren. Overweeg pas preventieve middelen toe te passen nadat de eerste gevallen van myiasis zich hebben voorgedaan. Veel schapenhouders komen dan erachter dat er jaren zijn waarin myiasis geen rol speelt.

Oude browser

We zien dat u gebruik maakt van een verouderde browser. Niet alle onderdelen van de website zullen daardoor goed functioneren. Download nu de laatste versie van uw browser om veilig te kunnen surfen.

GD maakt gebruik van cookies om onze website te analyseren en de functionaliteit te verbeteren. Meer info vind je in ons cookiebeleid.