Schapen- en geitenpokken

Zoomfunctie

Moeite met het lezen van de tekst? Vrijwel alle populaire browsers geven u controle over hoe groot websites worden weergegeven.

  • Windows
    Mac OS
  • Zoom in
  • Zoom uit
  • Zoom 100%
  • Muiswiel op / neer

Schapen- en geitenpokken

Schapen- of geitenpokken (SGP) is een acute, besmettelijke, vaak ernstig verlopende virusziekte die veranderingen geeft in huid, slijmvliezen en inwendige organen. Het ziektebeeld is al honderden jaren bekend maar tegenwoordig komt de aandoening vooral voor bij schapen die onder primitieve omstandigheden worden gehouden. De ziekte is in Nederland ongeveer een eeuw geleden uitgeroeid. Andere namen voor deze aandoening zijn capripox, sheep and goat pox, Schafpocken, la clavelée. Schapen- en geitenpokken is een meldingsplichtige ziekte volgens hoofdstuk 5 Maatregelen § 2. Preventie en bestrijding van besmettelijke dierziekten, zoönosen en ziekteverschijnselen van de Wet Dieren (geldend van 31-10-2019 t/m heden). Elke verdenking van de ziekte dient te worden gemeld bij de NVWA.

Direct naar:

De kiem

De verwekker van schapen- en geitenpokken is een capripox-virus, een genus van de familie Poxviridae (Virus family Poxviridae, genus Capripoxvirus).
De pokkenvirussen, Poxviridae, zijn de grootste bekende virussen. Het zijn dubbelstrengige DNA-virussen met een mantel en ze zijn zeer resistent. Het capripox genus bestaat uit drie species: schapenpokken virus (SPV), geitenpokken virus (GPV), en lumpy skin disease virus (LSDV). Deze vertonen geen serologisch verwantschap met kamelenpokken, paardenpokken en vogelpokken. Capripoxvirusen voor schapenpokken veroorzaken enkel pokken bij schapen. Voor geitenpokken geldt hetzelfde. Er is maar een serotype per pokkenvirus bij schapen en geiten bekend. Het virus dat schapenpokken veroorzaakt is daarmee niet te onderscheiden van het virus dat geitenpokken veroorzaakt. 
Het virus blijft op de huid en in de vacht van herstelde dieren lang infectieus. Onder donkere, koele en droge omstandigheden kan dat oplopen tot vele maanden.

Gevoelige diersoorten

De virussen zijn gastheerspecifiek. Alleen schapen en geiten zijn gevoelig (in het wild levende evenhoevigen zijn niet gevoelig). De gevoeligheid is ook afhankelijk van het ras en de strain van het circulerende capripoxvirus. Bij introductie van het virus in een nieuwe omgeving worden, afhankelijk van de virusstam, dus niet in alle gevallen zowel schapen als geiten getroffen. Naast schapen en geiten kunnen ook runderen besmet worden met SGP. Bij runderen die besmet zijn met schapen-en-geitenpokken verloopt de ziekte volledig subklinisch, dus zonder duidelijk waargenomen klinische verschijnselen.

Volksgezondheid

Mensen kunnen niet besmet worden met het capripoxvirus. Het virus dat SGP veroorzaakt, is wel verwant aan het virus dat bij mensen pokken veroorzaakt, maar is niet besmettelijk voor mensen. 

Overleving

Onderstaande tabel uit de factsheet van het Office International des Epizooties (OIE) geeft de gevoeligheid weer van het capripoxvirus onder verschillende omstandigheden. Vooral de overleving in droog korstmateriaal is lang: 

Temperature:  Susceptible to 56°C/2 hours; 65°C/30 min 
pH: Susceptible to highly alkaline or acid pH
Chemicals: Sensitive to ether (20%), chloroform, and formalin (1%)
Disinfectants: Inactivated by phenol (2%) in 15 min. Sensitive to detergents, e.g. sodium dodecyl sulphate
Survival: Can survive for many years in dried scabs at ambient temperatures. Virus remains viable in wool for 2 months and in premises for as long as 6 months. 

Desinfectie

Inactivering vindt plaats door chloroform, formaline (1%), ether (20%), natriumhypochloriet (2-3%), jodium verbindingen (1:33 verdunning), Virkon® 2%, quaternaire ammoniumverbindingen (0.5%). Voor desinfectie kan onder andere Phenol (2%) gedurende 15 minuten gebruikt worden. 

Terug naar het begin van dit artikel

Verschijnselen van schapen- en geitenpokken


De incubatietijd kan variëren van een week tot 3 weken (gemiddeld 12 dagen na direct contact, maar korter na overdracht via insecten). Het virus wordt ingeademd of dringt binnen via de (beschadigde) huid. De verspreiding van het virus vindt plaats door pokkenmateriaal en in mindere mate door neusuitvloeiing, speeksel, melk en mogelijk urine. Na een doorgemaakte infectie zijn de dieren jarenlang immuun.

Klinische verschijnselen

Schapen of geiten krijgen koorts, multipele zwellingen over het hele lichaam in huid en slijmvliezen, rhinitis, conjunctivitis, neus- en ooguitvloeiing en hebben vaak een bemoeilijkte ademhaling. De zwellingen in huid en slijmvliezen zijn rode vlekken die overgaan in pokken (verheven papels) met een diameter van 1-3 cm. De papels gaan bij schapen meestal zonder de vorming van blaasjes over in korstjes. Na het afvallen van de korsten blijft er een klein litteken over. De poklaesies zijn het duidelijkst op de onbewolde delen van de huid. De ziekteduur is ongeveer 3 tot 4 weken, maar het kan enkele maanden duren voordat het koppel uitgeziekt is. In een gebied waar de ziekte normaal niet voorkomt kan tot 90% van de dieren ziek worden. De sterfte varieert van 5 tot 100% maar is laag in gebieden waar de ziekte endemisch is. Europese (en Australische) schapenrassen zijn erg gevoelig. Schapenpokken kan worden gecompliceerd door abortus en secundaire bacteriële infecties. Een doorgemaakte infectie laat een jaren durende immuniteit na.

Bij de klinische diagnostiek kan onderscheid worden gemaakt tussen:

  • Subklinische gevallen
  • Klinische gevallen die kunnen variëren van mild tot ernstig en die gepaard gaan met koorts, depressie en verhoogde ademfrequentie. Conjunctivitis, tranenvloed en neusuitvloeiing naast oedeem van de oogleden en lichtschuwheid worden beschreven. Opvallend zijn huidzwellingen met roodheid, vooral op de onbewolde delen. In een later stadium gaan de huidzwellingen over in papels.
  • De fase daarna is de ”papulo-vesculaire fase” waarbij de papels wit-grijs van vorm worden met schilfers en korsten die makkelijk los laten. In uitzonderlijke gevallen veranderen de papels in vesiculae, die nadat ze openbreken door een dikke korst worden bedekt.
  • De laatste fase is de fase van de “steen-pokken”  of  “stone-pox”, waarbij alle lagen van de huid betrokken zijn met necrose en ernstige littekenvorming.
  • In alle gevallen met laesies in de longen zijn bronchopneumonie met hoesten, neusuitvloeiing en depressie het gevolg.

Morbiditeit/mortaliteit

In endemische gebieden varieert de morbiditeit van 70-90%. De mortaliteit is in endemische gebieden 5 -10%, maar deze kan oplopen tot 100% bij geïmporteerde dieren. Bij een eerste introductie in Nederland mag dus ook verwacht worden dat de mortaliteit kan oplopen tot 100%.

Uitscheiding van de kiem

Het virus wordt vooral uitgescheiden door zieke dieren gedurende 1 tot 2 maanden na infectie. Het virus wordt uitgescheiden met:

  • Aerosolen die voortkomen uit huidlaesies (pokken en korstmateriaal)
  • Speeksel
  • Neusuitvloeiing
  • Faeces

Transmissie van het virus gaat eenvoudig via direct contact maar ook indirecte transmissie is mogelijk via mest of dierlijke producten. Met insecten als mechanische vectoren  moet rekening worden gehouden, maar deze spelen een ondergeschikte rol.

  • Infectie kan plaatsvinden via:
  • Inhalatie
  • Intradermale of subcutane inoculatie
  • Transcutane of transmucosale route

Differentiaaldiagnose

Bij de differentiaaldiagnose komen een groot aantal ziekten in aanmerking waarbij aan de huid zichtbare symptomen gepaard gaan met algemeen ziek zijn:

  • Ecthyma: maar de huidveranderingen bij ecthyma zijn in de regel beperkt gelokaliseerd en minder uitgebreid.
  • Pseudo lumpy skin disease of bovine herpes mammillitis. Ook het virus dat lumpy skin disease (‘knopvelsiekte’), een in Afrika voorkomende ziekte van het rund, veroorzaakt behoort tot het genus Capripoxvirus. Bovine herpes mammillitis, een acute infectieziekte van runderen, gepaard gaande met pijnlijke knobbels op tepel- en uierhuid en ook wel elders op het lichaam, wordt ook wel pseudo lumpy skin disease genoemd. Deze aandoening wordt veroorzaakt door een herpesvirus dat niet alleen rundvee maar ook kleine herkauwers kan besmetten.
  • Bluetongue
  • Peste des petits ruminants (PPR)
  • Fotosensitisatie
  • Dermatophilose
  • Insectenbeten
  • Parasitaire pneumonie
  • Caseous lymphadenitis (CL)
  • Schurft 

Terug naar het begin van dit artikel

Diagnose van schapen- en geitenpokken


Pathologie

Bij sectie worden behalve de huidafwijkingen ook veranderingen waargenomen in mond- en keelholte. Ook in longen, nieren en subcutis kunnen afwijkingen voorkomen die bestaan uit opvallende grijze knobbels. Ze bestaan voornamelijk uit mononucleaire ontstekingscellen die soms erg groot, stervormig en basofiel zijn en cytoplasmatische insluitlichaampjes bevatten. Ook in de papels kunnen dergelijke ‘schapenpokkencellen’ worden aangetroffen. In dermis en subcutis is vaak veel ontstekingsoedeem aanwezig.

Isolatie van de kiem

Het klinische beeld is meestal duidelijk genoeg, zeker in relatie tot de hoge mortaliteit bij de eerste introductie! Toch is laboratoriumdiagnostiek altijd nodig om de waarschijnlijkheidsdiagnose te bevestigen.

Laboratoriumbevestiging gaat het meest snel met behulp van de transmissie-elektronenmicroscoop waarbij uit pokken de typische capripoxvirusdeeltjes aantoonbaar zijn. Als monstermateriaal zijn zowel huidlaesies als longlaesies geschikt. Het virus is aan te tonen met behulp van immunofluoricentie-technieken van de typische intracytoplasmatische insluitlichaampjes. Daarnaast kan op cellijnen gebruik gemaakt worden van inhibitie van het cytopathogeen effect met gebruik van positieve sera. 
Momenteel zijn er geen commercieel verkrijgbare serologische kits verkrijgbaar (wereldwijd). 

Ook kan gebruik gemaakt worden van een antigeen ELISA.
Serologisch zijn virusneutralisatietesten, AGIDT en ELISA beschikbaar. Er kan echter met serologische testen geen onderscheid worden gemaakt met Lumpy skin disease. Bij serologisch onderzoek is het gebruikmaken van gepaarde sera aan te bevelen. Bovendien zijn er geen serologische testen die onderscheid kunnen maken tussen vaccintiter en infectie (DIVA).

Zie verder http://www.oie.int/eng/maladies

Terug naar het begin van dit artikel

Prevalentie van schapen- en geitenpokken


Historie

Schapen- en geitenpokken is als ziekte al in de 2de eeuw na Christus omschreven, maar werd pas in 1673 herkend als een besmettelijke ziekte. Schapen- en geitenpokken is endemisch in Afrika onder de Sahara, het Midden-Oosten, India en in grote delen van Azië. De ziekte komt voor in Afrika ten noorden van de evenaar, Turkije, het Midden-Oosten, India, Nepal en delen van China. In 1984 verspreidde geitenpokken zich van Indië naar Bangladesh. 
Schapen- en geitenpokken komt niet voor in Noord- en Zuid-Amerika en Australië. 

Europa

De uitbraken die vanaf 2014 speelde in Griekenland zijn in 2018 opgelost. In december 2016 zijn er een drietal uitbraken opgetreden in Griekenland. In 2017, in zowel voorjaar als najaar werden nog uitbraken in Griekenland gemeld. In 2014 bleef de uitbraak ontstaan in 2013 in Bulgarije in Griekenland voor problemen zorgen. Er zijn daar in totaal 92 uitbraken beschreven. In september 2013 is er een uitbraak geweest van schapen- en geitenpokken in Bulgarije en zijn er een tweetal uitbraken gemeld in Griekenland (Evros, grens Turkije). De tweede uitbraak is ontstaan door melkwagencontact met de eerste uitbraak. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft een risicoanalyse uitgevoerd en vastgesteld dat in de traceringsperiode van 13-07-2013 tot en met 04-09-2013 geen voor schapen- en geitenpokken gevoelige diersoorten of producten van deze diersoorten vanuit deze regio zijn geïmporteerd. Verder komt de ziekte in Europa vrijwel niet voor, wel zijn er in 1998, 2000 en 2007 eerdere uitbraken geweest van schapen- en geitenpokken in Griekenland. 
 
In kandidaat EU-lidstaat Turkije is schapen- en geitenpokken endemisch. Vanuit Turkije hebben zich regelmatig uitbraken in Europa voorgedaan: 
• In 1983 naar Italië 
• In 1988, 1995, 1996, 1997, 2007 naar Griekenland 
• In 1995 en 1996 naar Bulgarije

Andere landen

In Rusland en Marokko zijn in 2001 en 2002 uitbraken geweest. Deze uitbraken, buiten het gebied waar de ziekte endemisch is, zijn waarschijnlijk het gevolg geweest van illegale import van dieren uit besmette regio’s. In december 2008 maakte China melding van een uitbraak met 138 gevallen in de Xinjiang-provincie, bij de grens van Kyrgyzstan. Op 28 augustus 2009 werd via Promed melding gemaakt van een onduidelijk omschreven verdenking van schapen- en geitenpokken in dezelfde regio in Kyrgyzstan bij de Chinese grens. Op 17 februari 2012 is het virus wederom in Kyrgyzstan in een tweetal uitbraken bevestigd. 

Sinds 2008 hebben de volgende landen cases gerapporteerd aan het OIE: Afghanistan, Bangladesh, China, India, Iran, Kazakhstan, Mongolië, Nepal, Pakistan, Rusland, Tajikistan en Turkmenistan. In 2010 dook schapen- en geitenpokken op op het Chinese Taipei eiland en sindsdien zijn er 298 gevallen gemeld maar daar is de uitbraak inmiddels opgelost. In 2011 hebben Israël en China cases gemeld, waarbij het in China vaccin-geïnduceerde mortaliteit betrof. In 2012 hebben Rusland en Kyrgyzstan (Jalal-Abad) cases gemeld. In 2013 is in Mongolië wederom een uitbraak van schapen- en geitenpokken gemeld; hier zijn 59.135 schapen gevaccineerd in respons op de uitbraak. De 221 cases zijn allemaal geruimd en daarmee is de uitbraak opgelost. 
Naar verluid heeft medio 2013 ook een grote uitbraak van schapenpokken plaatsgevonden onder schapen, afkomstig uit Australië, die verbleven in feetlots in Koeweit. Deze uitbraak is niet officieel gemeld bij het OIE.

In Israël hebben zich in december 2014 een tweetal gevallen voorgedaan. In 2015 zijn er in Kazachstan, Mongolië, Rusland en Israël uitbraken gemeld. India rapporteert sterfte onder wilde serows (geiten-antilopen) tussen mei 2015 en augustus 2016. De diersoort is beschermd en wordt met uitsterven bedreigd. Aanvankelijk werd gedacht dat ze door schurft in de problemen kwamen. In 2016 nog steeds uitbraken zijn in Mongolië en Rusland. In 2017 speelden de uitbraken in Mongolië en Israël nog en is er een (kleine) eerste uitbraak in Egypte. In 2018 is enkel nog de uitbraak (18 gevallen) in Israël niet onder controle. In augustus en september 2018 hebben zich in totaal 10 uitbraken voorgedaan in Rusland, waarbij de negen uitbraken in de Respublika Kalmykiya zich enigszins in de buurt van Europa bevinden. In 2019 is er via Promed een enkele uitbraak in Kazakhstan gemeld, die inmiddels weer is opgelost. Ook maakte Rusland melding van het voorkomen van de ziekte, welk nog steeds heerst in 2020 (18 uitbraken).


Schapen- en geitenpokken distributiekaart 2020 OIE WAHID interface

Schapen en geitenpokken

  

Schapen en geitenpokken kaart met uitbraken 2020 OIE WAHID interface

schapen en geitenpokken1

 

Terug naar het begin van dit artikel

Aanpak besmette bedrijven


Meldingsplichtig

Schapen- en geitenpokken is een meldingsplichtige ziekte volgens hoofdstuk 5 Maatregelen § 2. Preventie en bestrijding van besmettelijke dierziekten, zoönosen en ziekteverschijnselen van de Wet Dieren (geldend van 31-10-2019 t/m heden). Elke verdenking van de ziekte dient te worden gemeld bij de NVWA. Aanpak van besmette bedrijven gaat volgens de dan geldende draaiboeken. 

Vaccinatie

De Europese Commissie kan bij een uitbraak toestemming geven om op beperkte schaal schapen- en geiten in te enten om de ziekte onder controle te krijgen. Dit kan echter ernstige gevolgen hebben voor de export. Er bestaan vaccins tegen schapen- en geitenpokken, maar deze zijn in Nederland niet beschikbaar. Het betreft geattenueerde virusvaccins voor subcutane en intradermale toediening, waarvan beschreven wordt dat deze zorgen voor een immuniteit van 2 jaar. Een single-strain vaccin beschermd tegen alle bekende stammen (Aziatisch en Afrikaans). Deze vaccins zijn geen markervaccins en er kan geen onderscheid gemaakt worden tussen vaccinatietiter en infectie. Dode vaccins werken slecht gezien de veranderingen aan het virion en de voornamelijk celgemedieerde immuunrespons welke slecht op gang komt bij gebruik dood vaccin.

Antibiotica

Niet van toepassing.

Overige maatregelen

Zie regelgeving.

Terug naar het begin van dit artikel

Preventie van schaap- en geitenpokken


Schapen- en geitenpokken is een virusziekte die nog op veel plaatsen op de wereld voorkomt. Waar het bij humane pokken wel is gelukt die wereldwijd uit te roeien, ligt een wereld volledig vrij van schapen- en geitenpokken voorlopig nog niet binnen bereik. 
Preventie zal zich dus volledig moeten richten op de voorkoming van insleep via import. In 2016 is er een risico inschatting gepubliceerd van het binnen halen van capripoxvirus middels de import van schapenhuiden en wol in Groot Brittannië.  Het verwachte risico is laag, mede omdat huiden hoogst waarschijnlijk van dieren zonder laesies zijn. Daarnaast is “vroeg-signalering” bij eventuele eerste introductie van zeer groot belang. 

Terug naar het begin van dit artikel

Regelgeving


Beleidsdraaiboek Sheep and goat pox (SGP, schapen en geitenpokken) - versie maart 2015  http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/richtlijnen/2015/03/19/beleidsdraaiboek-sheep-and-goat-pox-schapen-en-geitenpokken-sgp.html

In het Beleidsdraaiboek Sheep and Goat Pox (SGP, schapen en geitenpokken) zijn de meest recente ontwikkelingen verwerkt. Het is onder meer gebaseerd op Richtlijn 92/119/EEC van de Europese Unie tot vaststelling van algemene communautaire maatregelen voor de bestrijding van bepaalde dierziekten en van specifieke maatregelen ten aanzien van de vesiculaire varkensziekte. Dit beleidsdraaiboek is in het Engels.

Wettelijke basis 

Uitoefening van de statutaire bevoegdheden gebeurt op grond van:
  • Richtlijn 92/119/EEC en 82/894/EEC
  • Hoofdstuk 5 Maatregelen § 2. Preventie en bestrijding van besmettelijke dierziekten, zoönosen en ziekteverschijnselen van de Wet Dieren (geldend van 31-10-2019 t/m heden).

Kennisgeving van verdenking schapen- en geitenpokken

Schapen- en geitenpokken staat op de nieuwe OIE- lijst aangifteplichtige ziekten in de rubriek ‘sheep and goat diseases’ vermeld als besmettelijke dierziekte als bedoeld in hoofdstuk 5 Maatregelen § 2. Preventie en bestrijding van besmettelijke dierziekten, zoönosen en ziekteverschijnselen van de Wet Dieren (geldend van 31-10-2019 t/m heden) is de EU-wetgeving inzake de controle van een dierziekte geïmplementeerd. Dit deel van de wet handelt over de controlemaatregelen die moeten worden genomen door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedeselkwaliteit voor ziekten bij vee, bijen, nertsen, andere dieren behorende tot bij algemene maatregel van bestuur aangewezen soorten of categorieën van dieren; en andere dieren van door Onze Minister voor een termijn van ten hoogste acht maanden aangewezen soorten of categorieën van dieren. 
Schapen- en geitenpokken kan op basis van hoofdstuk 5 Maatregelen § 2. Preventie en bestrijding van besmettelijke dierziekten, zoönosen en ziekteverschijnselen van de Wet Dieren (geldend van 31-10-2019 t/m heden). als een besmettelijke dierziekte worden aangewezen:

a. de ziekte zich snel kan uitbreiden, ernstige schade kan berokkenen aan de betrokken diersoort en niet of niet volledig kan worden voorkomen of bestreden met normale bedrijfsmiddelen; 
b. een verdrag of een besluit van een volkenrechtelijke organisatie zulks met zich brengt of 
        
c. de ziekte naar het oordeel van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een ernstig gevaar voor de volksgezondheid oplevert. 

De Wet Dieren stelt dat bij ministeriële regeling kunnen hetzij voor geheel Nederland, hetzij voor bepaalde gedeelten daarvan, regels worden gesteld ter voorkoming van overbrenging van een besmettelijke dierziekte. Tevens wordt gesteld dat indien een dier verschijnselen van een besmettelijke dierziekte vertoont of indien redelijkerwijs kan worden aangenomen dat een dier in de gelegenheid is geweest om te worden besmet of drager van smetstof is, geeft de houder hiervan terstond kennis aan een ambtenaar aangewezen door het minister belast met onderzoek naar de aanwezigheid van besmettelijke dierziekten = NVWA. Er is een speciale consignatiedienst opgezet, die 24 uur per dag gecontacteerd kan worden. Binnen 24 uur na melding en laboratorische confirmatie meldt de CVO aan de EC (82/894/EEC). 
Zodra de veestapel wordt verdacht van een mogelijke besmetting worden de maatregelen genomen die zijn vastgelegd in artikel 4 van Richtlijn 92/119/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen. 

Het slachten van besmette en verdachte dieren 

Artikel 5, sub-paragraaf 1 van Richtlijn 92/119/EEG bepaalt dat zo spoedig mogelijk na officiële bevestiging van schapen- en geitenpokken  alle vatbare dieren op het bedrijf aanwezig ter plaatse moeten worden geruimd. Zieke dieren of verdachte dieren kunnen worden geruimd op grond de Wet Dieren. 

Destructie van karkassen en de toegang tot destructieterreinen

Het destructiebedrijf (Rendac, Son) is wettelijk verantwoordelijk voor de vernietiging van materiaal aangeleverd in het kader van de maatregelen ter bestrijding van de verspreiding van veeziekten.  

Betaling van de schadevergoeding

Compensatie wordt betaald uit het Diergezondheidsfonds. Een beëdigd taxateur beoordeelt de waarde. De minister van Landbouw, Natuur en Voedeselkwaliteit stelt de eigenaar zo snel als de taxatie is afgerond op de hoogte van het bedrag. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) regelt de betalingen.

Reiniging en ontsmetting

Is geregeld in § 2.2. Reinigings- en ontsmettingsplaats van de Wet Dieren. 

Opschorting vervoer en beperking van bewegingen

Zodra schapen- en geitenpokken officieel is bevestigd zullen de bevoegde instanties een beschermd gebied afbakenen rond het besmette bedrijf met een straal van tenminste 3 km en een toezichtgebied met een straal van tenminste 10 km (artikel 10, 92/119/EEG). 

Vaccinatie

Op grond van Richtlijn 92/119/EEG van de Raad is vaccinatie tegen schapen- en geitenpokken verboden. 
Op grond van artikel 19 van Richtlijn 92/119/EEG van de Raad is het mogelijk een noodvaccinatie uit te voeren ter aanvulling op de bestaande maatregelen die reeds zijn genomen in het geval van een uitbraak van schapen- en geitenpokken. De Europese Commissie zal dit besluit in overleg met de lidstaat uitvoeren. Op het moment dat de Nederlandse overheid de Europese Commissie vraagt om vaccinatie als maatregel in een schapen- en geitenpokkenuitbraak, zal een vaccinatieprogramma worden overhandigd aan de Europese Commissie.
 

Terug naar het begin van dit artikel

Websites en literatuur


Naslag en fotomateriaal

Op de website van de CFSPH the Centre for Food Security and Public Health van Iowa State university (http://www.cfsph.iastate.edu/DiseaseInfo/factsheets.htm) zijn goede foto’s, factsheets en een powerpointpresentatie te vinden.


OIE factsheet

Bron: http://www.oie.int/eng/maladies/fiches/a_A100.htm
Sheep pox and goat pox

P. Gale, L. Kelly, E.L. Snary, Qualitative assessment of the entry of capripoxviruses into Great Britain from the European Union through importation of ruminant hides, skins and wool, Microbial Risk Analysis, Volume 1, January 2016, Pages 13-18

Terug naar het begin van dit artikel

Oude browser

We zien dat u gebruik maakt van een verouderde browser. Niet alle onderdelen van de website zullen daardoor goed functioneren. Download nu de laatste versie van uw browser om veilig te kunnen surfen.

GD maakt gebruik van cookies om onze website te analyseren en de functionaliteit te verbeteren. Meer info vind je in ons cookiebeleid.