Monitoren mineralen bij het schaap

Zoomfunctie

Moeite met het lezen van de tekst? Vrijwel alle populaire browsers geven u controle over hoe groot websites worden weergegeven.

  • Windows
    Mac OS
  • Zoom in
  • Zoom uit
  • Zoom 100%
  • Muiswiel op / neer

De belangrijkste mineralen bij het schaap zijn:

Bij een vermoeden van een mineralendisbalans adviseren wij om naar deze mineralen onderzoek te doen. Omdat zwavel, ijzer, molybdeen, zink en cadmium de benutting van koper kunnen beïnvloeden is bij een vermoedelijke koperdisbalans informatie over deze mineralen ook wezenlijk. Tenslotte verlaagt kobalttoediening het kopergehalte in serum en lever. Bovenstaande maakt de diagnose van een koperdisbalans complex. 

De koperbehoefte van een dier is van verschillende factoren afhankelijk zoals bijvoorbeeld ras, leeftijd, groeisnelheid, stadium van de dracht en bij lacterende dieren van de melkproductie. Bij lacterende dieren wordt koper in de melk uitgescheiden. Een dalend of te laag kopergehalte in de melk is een goede indicator voor een tekort aan koper in het rantsoen of voor een overmaat aan stoffen die de koperbenutting negatief beïnvloeden. Een overmaat aan koper wordt niet uitgescheiden in de melk maar opgeslagen in de lever. 

Bij schapen komen zowel problemen voor van koperovermaat als van kopertekort. Dat beide regelmatig voorkomen heeft te maken met de nauwe marge tussen een tekort en een overmaat. Tussen rassen bestaan duidelijke verschillen. Zo is de Texelaar erg gevoelig voor kopervergiftiging, terwijl bij het Finse Landschaap en kruisingen daarvan kopergebrek vaker voorkomt. De koperbenutting van kruislingen ligt tussen de benutting van de uitgangsrassen in.  

Mineralen en maagdarmworminfecties

De relatie tussen de mineralenstatus van schapen en de gevoeligheid voor maagdarmworminfecties is niet eenvoudig. Kobalt deficiëntie leidt tot een toegenomen gevoeligheid voor maagdarmworminfecties. Van een tekort aan selenium en koper is geen direct effect op gevoeligheid van maagdarmworminfecties bekend. Gunstige effecten van de verstrekking van extra koper zijn meerdere keren gepubliceerd. Daarbij traden rasverschillen op en onder Nederlandse omstandigheden zal verstrekking van extra koper bij de bestrijding van maagdarmworminfecties bij schapen alleen mogelijk zijn bij rassen die minder gevoelig zijn voor koperintoxicatie.

Bij problemen

Bij een probleem of een vermoeden van een mineralenprobleem adviseren wij om van minimaal vijf dieren in de groep met problemen de volgende bloedonderzoeken uit te laten voeren:

  • 10311:  pakket spoorelementen uitgebreid (heparine); (koper, selenium, zink, jodium);
  • 10213: vitamine B12 (serum).

De uitslag geeft informatie over de actuele situatie met betrekking tot deze mineralen. 

Bij lacterende dieren kunnen ook melkmonsters worden onderzocht op koper, selenium, zink en jodium. Dit kan plaatsvinden in individuele melkmonsters, in gepoolde melkmonsters en in tankmelkmonsters. Vitamine B12 is niet in melk te bepalen.

Naast een beeld van de actuele mineralensituatie is een beeld van de mineralensituatie op langere termijn wenselijk. Hiervoor is onderzoek van de lever in eerste instantie geschikt. Onderzoek van de lever van gestorven of geslachte dieren levert een goede indicatie op voor de voorraad aan spoorelementen en is daarmee een afspiegeling van de opname en benutting via het rantsoen en drinkwater in minimaal de laatste vier tot acht weken. De seleniumvoorraad bevindt zich niet in de lever maar in de rode en witte bloedcellen en kan bepaald worden aan de hand van het enzym GSH-Px waarin selenium is ingebouwd. De voorraad jodium zit in de schildklier.

Monitoren bij geen problemen

mineralen schaap afbeelding

De veehouder die geen problemen ziet bij zijn dieren maar toch wil weten hoe het staat met de mineralenvoorziening van zijn dieren heeft een aantal mogelijkheden die per mineraal kunnen verschillen.

Koper
Om de kopervoorziening te monitoren kan de veehouder starten met bloedonderzoek van vijf ooien per groep, een maand voor toelating tot de ram. Rond honderd dagen dracht is het wenselijk om dezelfde dieren opnieuw te onderzoeken. Op basis van de resultaten van beide onderzoeken kunnen eventueel vervolgstappen worden genomen.

Genoemde tijdstippen om te monitoren hebben te maken met het volgende:

  • Koper wordt in de lever opgeslagen; ook bij onvoldoende aanbod van koper via het rantsoen zal het bloedkopergehalte op pijl blijven zolang de levervoorraad voldoende is. De meeste schapen krijgen rond de aflamperiode krachtvoer. Daarmee vindt vaak extra koperopname plaats die deels in de lever wordt opgeslagen. Daarom is een aantal maanden na de laatste krachtvoergift een geschikt moment voor onderzoek;
  • Een onvoldoende kopervoorziening kan een negatieve invloed hebben op de vruchtbaarheid. Onderzoek vóór de dekperiode geeft de mogelijkheden om tekorten tijdig op te heffen;
  • Een onvoldoende kopervoorziening kan een negatieve invloed hebben op de zich ontwikkelende vruchten en die problemen ontstaan vooral door een tekort tussen de honderdste en honderdtwintigste dag van de dracht. Onderzoek rond die periode geeft de mogelijkheid om tekorten tijdig op te heffen.

Bij lacterende dieren kan monitoren ook plaatsvinden in melk.

Bij opgroeiende lammeren kan het zinvol zijn om de kopervoorziening te meten door bloedonderzoek uit te voeren op het moment dat ook bloedonderzoek plaatsvindt op Vitamine B12.

Onderzoek van de lever van gestorven of geslachte dieren levert een goede indicatie op voor de voorraad aan koper en andere spoorelementen en is daarmee een afspiegeling van de opname en benutting via het rantsoen en drinkwater in minimaal de laatste vier tot acht weken. 

Vitamine B12 

Om de kobalt-/vitamine B12 situatie te monitoren kan de veehouder starten met bloedonderzoek van vijf lammeren per groep, twee maanden na de laatste krachtvoergift. In de regel is dit in het weideseizoen in de periode van mei tot september. Op basis van de resultaten van deze onderzoeken kunnen eventueel vervolgstappen worden genomen.

Genoemde tijdstippen om te monitoren hebben te maken met het volgende:

  • Lammeren die via de biest van ooien met een goede vitamine B12 situatie voldoende vitamine B12 binnenkrijgen hebben daar in de regel ongeveer twee maand voldoende aan. Als deze lammeren vervolgens, bij een goede penswerking, krachtvoer met voldoende kobalt krijgen, vindt in de pens voldoende productie van vitamine B12 plaats waar ze vervolgens weer ongeveer twee maand voldoende aan hebben.

Vitamine B12 is niet in melk te bepalen.

Hoewel vitamine B12–bepaling in de regel voldoende informatie geeft over de situatie bij schapen en lammeren kan in sommige gevallen aanvullend leveronderzoek op kobalt extra informatie geven over de achterliggende periode. 

Selenium

Om de seleniumvoorziening te monitoren kan de veehouder starten met bloedonderzoek van vijf ooien of vijf lammeren per groep. Voor de ooien kan dit plaatsvinden tegelijk met het koperonderzoek rond honderd dagen dracht. Voor lammeren kan dit plaatsvinden tegelijk met het onderzoek op koper en vitamine B12 tijdens de weideperiode. Op basis van de resultaten van deze onderzoeken kunnen eventueel vervolgstappen worden genomen.

Bij lacterende dieren kan monitoren ook plaatsvinden in melk.

Onderzoek van de lever van gestorven of geslachte dieren levert een goede indicatie op voor de voorraad aan spoorelementen en is daarmee een afspiegeling van de opname en benutting via het rantsoen en drinkwater in minimaal de laatste vier tot acht weken. 

De seleniumvoorraad bevindt zich ook in de rode en witte bloedcellen en kan bepaald worden aan de hand van het enzym GSH-Px waarin selenium is ingebouwd.

Monitoren mineralen
Bij twijfel over de juiste mineralenvoorziening zijn bij schapen koper, kobalt en selenium de eerste mineralen om onderzoek naar te doen. Monitoren kan op verschillende manieren.
Voor het vaststellen van de actuele situatie van spoorelementen is bloed-, individueel melk-, of tankmelkonderzoek mogelijk. Bij bloed- en individueel melkonderzoek is zijn monsters van minimaal vijf dieren per groep nodig. 

Hier vindt u het inzendformulier en het product in de webshop

Oude browser

We zien dat u gebruik maakt van een verouderde browser. Niet alle onderdelen van de website zullen daardoor goed functioneren. Download nu de laatste versie van uw browser om veilig te kunnen surfen.

GD maakt gebruik van cookies om onze website te analyseren en de functionaliteit te verbeteren. Meer info vind je in ons cookiebeleid.