Zoomfunctie

Moeite met het lezen van de tekst? Vrijwel alle populaire browsers geven u controle over hoe groot websites worden weergegeven.
  • Windows
    Mac OS
  • Zoom in
  • Zoom uit
  • Zoom 100%
  • Muiswiel op / neer
Samen werken aan diergezondheid
Volg ons op...
pluimvee

Praktische adviezen

Fipronil

Laatste update: 13-10-2017 15:07 uur
(Veelgestelde vraag: Moet ik de aanslag/laag van soda verwijderen?)

Sectorpartijen en experts werken samen om zoveel mogelijk informatie over fipronil te verzamelen en te vertalen naar praktische adviezen voor pluimveehouders en hun adviseurs. Ook wordt intensief samengewerkt met dierenartsen in het veld, onder andere via Veterinaire Monitoring Pluimvee (VMP) en de Vakgroep Pluimvee van de KNMvD (VGP), waarbij practici actuele kennis uitwisselen. Een aantal practici levert daarnaast een actieve bijdrage aan lopende onderzoeken. Op deze manieren kunnen we relevante informatie centraal verzamelen.

Hieronder vindt u adviezen gebaseerd op de huidige beschikbare kennis. Deze houden we up-to-date. Dat wil zeggen: zodra meer kennis beschikbaar komt over fipronil en praktische methoden om uw bedrijf en dieren zo snel mogelijk ‘vrij’ te krijgen, delen we dit met u via deze website. 

Op deze website worden middelen genoemd die fipronil kunnen afbreken. Hierbij worden in principe altijd de werkzame stoffen en dus niet de merknamen van producten genoemd. Het is aan de gebruiker om te bepalen welke producten met de betreffende werkzame stoffen gebruikt mogen worden en in welke concentratie. Hierbij moet ook gekeken worden naar aanvullende eisen zoals die van Skal Biocontrole. Skal Biocontrole geeft aan dat OZON in elk geval niet toegestaan is in de biologische houderij. De werkzame stof waterstofperoxide is wel toegestaan. U kunt met Skal Biocontrole contact opnemen om te controleren of het product en de concentratie die u wilt gebruiken zijn toegestaan.

Klik op de adviezen in de onderstaande tabel voor meer informatie.

Wel doen Niet doen 
*Indien het reinigingswater op een verantwoorde manier kan worden afgevoerd, zonder in oppervlaktewater terecht te komen, is dit wel een optie.

Toepassing soda in combinatie met waterstofperoxide (H2O2) in de praktijk (na grof reinigen)

Uit onderzoeken in het GD-laboratorium (zie figuur) blijkt dat inwerken van een basische stof, bijvoorbeeld soda (natriumcarbonaat, ook wel huishoudsoda genoemd) of natriumbicarbonaat (ook wel baking soda genoemd) gedurende twee uur, en daarna behandelen met waterstofperoxide (H2O2), na weer twee uur inwerken een zeer significante afname van fipronil en de metabolieten van fipronil geeft. De combinatie van natriumcarbonaat en H2O2 werd ook onder praktijkomstandigheden getest. Zie onderstaande grafiek. 

In de grafiek is het resultaat weergegeven van een herhaalde behandeling van een met fipronil verontreinigde stalmuur. Voordat de eerste behandeling werd uitgevoerd is het fipronilgehalte op de muur bepaald (V) door te vegen met een tissue gedrenkt in aceton. Elke behandeling bestond uit inweken met soda en het 15 minuten later aanbrengen van H2O2  in een lage of hoge concentratie. De behandeling werd driemaal herhaald (1-3) na 30 of na 60 minuten wachten tussen de behandelingen. Daarna werd de muur schoongemaakt met zeep (Z) en nagespoeld met water. Het spoelwater werd opgevangen en onderzocht op aanwezigheid van fipronil(sulfon). 

Bij alle vier de varianten van behandelingen (Laag% 30m, Hoog% 30m, Laag% 60m, Hoog% 60m) stijgt de concentratie fipronil + fipronilsulfon na het eerste keer toepassen van soda + H2O2 (zie staafje boven getal 1). Wel wordt fipronil omgezet naar fipronilsulfon. Bij elke volgende behandeling daalt het fipronilsulfongehalte vervolgens en treedt er over het geheel een daling op. Ontvetten brengt de fipronil-sulfonconcentratie nog verder omlaag, maar toch werden in het spoelwater nog lage waarden fipronilsulfon teruggevonden. De daling lijkt sterker te zijn bij behandeling om de 60 minuten dan bij een behandeling om de 30 minuten.

Toepassing waterstofperoxide (H2O2) in de praktijk 

Breng eerst een basische stof aan, bijvoorbeeld soda. Breng een kwartier tot twee uur later een toegelaten(*) percentage H2O2 aan op fipronil besmette oppervlakten en laat deze minimaal 45 minuten inwerken. Na opdrogen is het advies de totale behandeling een aantal keer te herhalen.

In alle gevallen geldt dat zo vaak mogelijk herhalen van de totale behandeling goed is. Hoe ruwer en poreuzer het oppervlak is, des te belangrijker herhalen is omdat er mogelijk meer fipronil is opgeslagen in het materiaal. Herhaal de behandeling na minimaal één uur.

Zie voor meer informatie over toegelaten middelen www.nvwa.nl en overleg over de reiniging met uw dierenarts en/of leverancier.

Vragen en antwoorden over fipronil

We krijgen veel vragen binnen over fipronil, de toepassing van H2O2, monitoren en ruien. De meest gestelde vragen beantwoorden we op deze pagina, regelmatig voegen nieuwe vragen toe. Ga naar de veelgestelde vragen

video

Fipronil

In deze video leggen Guillaume Counotte (Toxicoloog bij GD) en Ruth Bouwstra (Sectormananger Pluimvee bij GD) uit wat fipronil is en wat op dit moment de beste adviezen zijn om uw bedrijf en dieren ‘vrij’ te krijgen.
Meer over fipronil

Het chemisch onschadelijk maken van fipronil

Er wordt steeds gesproken over ‘fipronil’. Maar eigenlijk bedoelen we een combinatie van de oorspronkelijke stof fipronil en de metabolieten (omzettingsproducten). Voor kippen zijn de belangrijkste metabolieten het fipronil-sulfon, fipronil-sulfid en fipronil-desulfinyl. Vooral het fipronil-sulfon wordt als net zo schadelijk beschouwd als de oorspronkelijke verbinding (misschien zelfs wel schadelijker). Daarom moeten bij het testen van de werking van een chemische stof die fipronil onschadelijk moet maken, al deze stoffen worden gemeten. Er zijn stoffen in de literatuur beschreven (bijvoorbeeld kaliumpermanganaat) die wel fipronil oxideren, maar niet de metabolieten onschadelijk maken. 

Klik hier voor praktijkvoorbeelden van het chemisch onschadelijk maken van fipronil.

Hoe lang duurt het voordat de eieren de Maximale Residu Limiet (MRL) bereiken? LET OP: dit geldt voor een schone omgeving

Van fipronil wordt verondersteld dat de halfwaarde tijd bij eierleggende kippen tussen de 5 en de 8 dagen ligt. Dit houdt in dat indien een kip in een schone omgeving zit de waarde in het vet elke 5 tot 8 dagen zal halveren. Het duurt iets langer voordat ook de waarde in het ei begint te zakken. Aan de hand van deze halfwaardetijd en de fipronilwaarde in de eieren kan een schatting worden gemaakt van de tijd die het duurt voordat de eieren onder de MRL zitten, indien de kippen in een schone omgeving zitten en geen fipronil meer opnemen.

Klik hier voor meer uitleg en de online rekentool.

Protocollen

Er zijn protocollen beschikbaar voor bemonstering van fipronilresten na het reinigen van de stal, bemonstering van de uitloopruimte en voor het inzetten van verklikkerkippen. De monsters in de stal en de uitloopruimte dienen door de dierenarts te worden genomen. Monsternamepakketten voor het bemonsteren van de stal en de uitloopruimte, inclusief de benodigde inzendformulieren, zijn verkrijgbaar via de GD Webshop. Uitslagen van zelf ingestuurde monsters worden door de NVWA niet geaccepteerd voor het vrijgeven van bedrijven. De onderzoeken zijn dus enkel ter indicatie voor uzelf.

Handige links

Bestellen monstername- pakketten

Monsternamepakketten voor de bemonstering op fipronilresten in een lege stal (uit te voeren door uw dierenarts) en voor het inzetten van verklikkerkippen zijn te bestellen via de GD Webshop.

Contact fipronil

Informatie voor dierenartsen en pluimveehouders 
cdpluimvee@gddiergezondheid.nl
0900-1770 (optie 4)


Ruth Bouwstra
Sectormanager pluimvee


Guillaume Counotte
Toxicoloog