Zoomfunctie

Moeite met het lezen van de tekst? Vrijwel alle populaire browsers geven u controle over hoe groot websites worden weergegeven.
  • Windows
    Mac OS
  • Zoom in
  • Zoom uit
  • Zoom 100%
  • Muiswiel op / neer
Samen werken aan diergezondheid
Volg ons op...
pluimvee

Schoonmaken en afname fipronil

Video

Fipronil interpretatie uitslag

In deze video legt Guillaume Counotte (Toxicoloog bij GD) uit hoe de uitslag van fipronil-onderzoek geïnterpreteerd moet worden. 

Hoe lang het duurt voordat de eieren de MRL bereiken? LET OP: dit geldt voor een schone omgeving.

Van fipronil wordt verondersteld dat de halfwaarde tijd bij eierleggende kippen tussen de 5 en de 8 dagen ligt. Dit houdt in dat indien een kip in een schone omgeving zit de waarde in het vet elke 5 tot 8 dagen zal halveren. Het duurt iets langer voordat ook de waarde in het ei begint te zakken. Aan de hand van deze halfwaardetijd en de fipronilwaarde in de eieren kan een schatting worden gemaakt van de tijd die het duurt voordat de eieren onder de MRL zitten, indien de kippen in een schone omgeving zitten en geen fipronil meer opnemen:

Indien kippen nog wel fipronil opnemen, bijvoorbeeld omdat de omgeving nog besmet is of omdat ze fipronil via de mest uitscheiden wordt de halfwaardetijd langer. Op basis van de Avined-enquête wordt de halfwaardetijd bij niks doen geschat op minimaal 40 dagen (maar deze kan afhankelijk van de situatie ook 100 dagen zijn). Hoe dichter de eieren bij de MRL komen, des te kleiner mag de opname zijn om nog in waarde te zakken. Bij kippen die geen eieren leggen wordt de halfwaardetijd in een schone omgeving geschat op 40 dagen.

Tijdens het ruien lijkt het fipronilgehalte in het ei nauwelijks af te nemen of zelfs toe te nemen. Het verloop van de concentraties na de rui is nog onzeker. Een voorspelling van de periode tot MRL kan waarschijnlijk het beste worden gedaan op eieren op het moment dat het koppel minimaal één week volop in productie is (bijvoorbeeld meer dan 90% productie). 

Een voorbeeld: bij een fipronilgehalte van 0,04 mg/kg in het ei (eiwit + eigeel) duurt het tussen de 17 en 26 dagen voordat de waarde in de eieren de MRL bereikt. Om een waarde te krijgen waarbij ook bij herhaalde meting de waarde onder de MRL blijft duurt tussen de 27 en 36 dagen. Bij de korte periode wordt uitgegaan van een fipronilvrije omgeving zonder heropname. Als dieren nog steeds fipronil opnemen duurt het langer voordat de waarde in eieren onder de MRL komt. Indien geen actie wordt ondernomen om de fipronilopname te minimaliseren duurt het minimaal 122 dagen voordat de MRL wordt bereikt en waarschijnlijk zelfs langer.

Theorie versus praktijk: schoonmaken en afname fipronil

De afname van fipronil gaat het snelst in een schone omgeving. Uit gegevens uit de praktijk blijkt dat bovenstaande halfwaardetijden te realiseren zijn bij intensieve reiniging en ontsmetting. De daling houdt echter niet altijd aan en zeker het laatste stukje om vrij te worden is lastig. Dit komt omdat de omgeving ook na schoonmaken nog niet geheel vrij is van fipronil(sulfon). Onderstaande grafiek laat zien wat er gebeurt als kippen in een met fipronil besmette omgeving worden gezet die later wordt schoongemaakt:

Op dag nul worden fipronilvrije kippen in een besmette omgeving opgezet. De kippen gaan fipronil opnemen, waarbij de waarden eerst snel stijgen en daarna afvlakken: er ontstaat een evenwicht waarbij de fipronilopname even groot is als de fiproniluitscheiding via mest en eieren. Op dag 49 wordt de eerste keer schoongemaakt waardoor de fipronilopname halveert. De waarde in de eieren daalt de eerste tijd sterk, maar op een gegeven moment ontstaat een nieuw evenwicht op de helft van de concentratie die de eieren eerst hadden. Nogmaals schoonmaken levert dan opnieuw een daling op van het fipronilgehalte van de eieren en bij langdurig schoonmaken worden de omgeving en de eieren (vrijwel) vrij. 
In één van de veldonderzoeken zagen we dat het verwijderen van mest leidde tot een daling van 0,172 naar 0,105 mg fipronil per kg ei in 7 dagen tijd. De week erop was er geen verdere daling meer en had het fipronil zich op het lagere niveau gestabiliseerd. Als naast mest verwijderen ook was ontsmet was de daling waarschijnlijk groter geweest.
Houdt er ook rekening mee dat dieren via de mest fipronil uitscheiden en daarmee de omgeving weer verontreinigen. Herhaalde, intensieve reiniging is dus nodig om onder de MRL te komen.

Bereken hoe lang het duurt voordat de eieren de MRL bereiken. LET OP: de berekening gaat uit van een schone omgeving

Met onderstaande rekentool kunt u een inschatting maken hoe lang het duurt voordat de waarde in de eieren de MRL (0,005 mg/kg) bereikt. Hierbij wordt geen rekening gehouden met de meetonzekerheid. Daarvoor moet nog tweemaal de halfwaardetijd bij de termijn worden opgeteld.
 

Voor een berekening op basis van de omstandigheden op uw bedrijf kunt u contact opnemen met het Poultry Expertise Centrum (T 088 020 6410). Hiervoor zijn minimaal twee uitslagen van de fipronilgehalten in eieren met een tussentijd van minimaal 7 dagen nodig. De uitslagen worden beoordeeld door een veterinair toxicoloog. Binnen een dag wordt u dan teruggebeld door een expert van GD om uw situatie te bespreken.

Handige links

Contact fipronil

Informatie voor dierenartsen en pluimveehouders 
cdpluimvee@gddiergezondheid.nl
0900-1770 (optie 4)


Ruth Bouwstra
Sectormanager pluimvee


Guillaume Counotte
Toxicoloog