Zoomfunctie

Moeite met het lezen van de tekst? Vrijwel alle populaire browsers geven u controle over hoe groot websites worden weergegeven.
  • Windows
    Mac OS
  • Zoom in
  • Zoom uit
  • Zoom 100%
  • Muiswiel op / neer
Samen werken aan diergezondheid
Volg ons op...

Botulisme wordt veroorzaakt door toxinen (= gifstoffen) die worden geproduceerd door de bacterie Clostridium botulinum. Verlammingsverschijnselen van het voorste deel van het maagdarmkanaal (tong en keel) of van de achterhand zijn bij het rund de belangrijkste symptomen. Vooral in warme zomers komt botulisme vaak voor bij (water)vogels. Runderen krijgen de bacteriën en de toxinen binnen via voer (of drinkwater) waarin besmette kadavers aanwezig zijn. 

Verschijnselen

Koeien met botulisme hebben een slappe staart, kunnen soms niet of slecht overeind komen en lopen stijf. Verschijnselen die lijken op de verschijnselen van melkziekte en kopziekte. In een verder gevorderd stadium en/of afhankelijk van het type toxine nemen de dieren soms ook het voer slecht op, omdat ze niet goed kunnen slikken. Het ziekteverloop is afhankelijk van de hoeveelheid toxinen die zijn opgenomen, maar in veel gevallen zal het dier sterven.

Oorzaak

Botulisme wordt veroorzaakt door toxinen die worden geproduceerd door een bacterie: Clostridium botulinum. Deze bacterie produceert een zeer krachtige en snelwerkende gifstof. Botulisme is dus een ernstige vergiftiging. Er kan eigenlijk niet worden gesproken van één bacterie, want er zijn zeven verschillende typen Clostridium botulinum. Elk van deze typen produceert een ander type toxine. Deze typen worden aangeduid met de letters A tot en met G. Het rund is erg gevoelig voor de gifstoffen van type C en D; vogels gevoelig zijn voor type C, maar minder gevoelig voor type D. Clostridium botulinum komt algemeen in de bodem voor. De bacterie is een sporenvormer, daardoor is hij goed beschermd tegen temperatuursinvloeden en verschillende desinfectiemiddelen. De bacterie kan daardoor zeer lang in besmette hokken en in de aarde overleven. De toxinen kunnen maandenlang in kadaverresten aanwezig blijven.

Besmettingsroute

Toxinen van Clostridium botulinum hopen zich in grote hoeveelheden op in kadavers, van bijvoorbeeld besmet wild of pluimvee. Runderen krijgen de bacteriën en de toxinen binnen via opname van besmet voer. De toxinen worden door de maag en de dunne darm opgenomen en via het bloed verspreid. De opname van 1 gram kadavermateriaal dat besmet is met de toxinen van Clostridium botulinum, kan voor een volwassen rund al fataal zijn. De toxinen komen terecht in de zenuwbanen in het lichaam en verhinderen daar het overbrengen van de zenuwprikkels. Het gevolg is dat het dier meer of minder ernstig verlamd raakt en kan sterven.

Bij risicofactoren leest u hoe runderen in contact kunnen komen met besmet materiaal.

Schade

Botulisme bij runderen komt niet vaak voor (geschat op ± 10-20 bedrijven per jaar), maar als het voorkomt is de schade vaak aanzienlijk. Besmette runderen sterven in de meeste gevallen.